<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.0 20120330//EN" "http://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.0/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article
	xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"
	xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" dtd-version="1.0" specific-use="sps-1.8" article-type="research-article" xml:lang="pt">
	<front>
		<journal-meta>
			<journal-id journal-id-type="publisher-id">rsocp</journal-id>
			<journal-title-group>
				<journal-title>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</journal-title>
				<abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Rev. Sociol. Polit.</abbrev-journal-title>
			</journal-title-group>
			<issn pub-type="ppub">0104-4478</issn>
			<issn pub-type="epub">1678-9873</issn>
			<publisher>
				<publisher-name>Universidade Federal do Paran&#xE1;</publisher-name>
			</publisher>
		</journal-meta>
		<article-meta>
			<article-id pub-id-type="publisher-id">00004</article-id>
			<article-id pub-id-type="doi">10.1590/1678-987320287304</article-id>
			<article-id pub-id-type="other">00201</article-id>
			<article-categories>
				<subj-group subj-group-type="heading">
					<subject>Artigos Originais</subject>
				</subj-group>
			</article-categories>
			<title-group>
				<article-title>Pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas e constru&#xE7;&#xE3;o de capacidades estatais: comparando pol&#xED;ticas industriais e sociais no Brasil</article-title>
				<trans-title-group xml:lang="en">
					<trans-title>Public policies and state capacity building: comparing industrial and social policies in Brazil</trans-title>
				</trans-title-group>
			</title-group>
			<contrib-group>
				<contrib contrib-type="author">
					<contrib-id contrib-id-type="orcid">0000-0002-9344-7324</contrib-id>
					<name>
						<surname>Nunes</surname>
						<given-names>Wellington</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="aff1">
						<sup>I</sup>
					</xref>
					<email>gton_nunes@yahoo.com.br</email>
					<bio>
						<p>Wellington Nunes (
							<email>gton_nunes@yahoo.com.br</email>) &#xE9; doutor em sociologia pela Universidade Federal do Paran&#xE1; e atualmente &#xE9; Bolsista PNPD/Capes do Programa de P&#xF3;s-Gradua&#xE7;&#xE3;o em Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica, UFPR. Curitiba, PR, Brasil.
						</p>
					</bio>
				</contrib>
			</contrib-group>
				<aff id="aff1">
					<label>1</label>
					<institution content-type="orgname">UFPR</institution>
					<institution content-type="orgdiv1">Programa de P&#xF3;s-gradua&#xE7;&#xE3;o em Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica</institution>
					<addr-line>
						<named-content content-type="city">Curitiba</named-content>
						<named-content content-type="state">PR</named-content>
					</addr-line>
					<country country="BR">Brasil</country>
					<institution content-type="original">Programa de P&#xF3;s-gradua&#xE7;&#xE3;o em Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica, UFPR, Curitiba, PR, Brasil.</institution>
				</aff>
			<!--pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
				<day>22</day>
				<month>06</month>
				<year>2020</year>
			</pub-date>
			<pub-date publication-format="electronic" date-type="collection"-->
				<pub-date pub-type="epub-ppub">
				<year>2020</year>
			</pub-date>
			<volume>28</volume>
			<issue>73</issue>
			<elocation-id>e004</elocation-id>
			<history>
				<date date-type="received">
					<day>20</day>
					<month>12</month>
					<year>2018</year>
				</date>
				<date date-type="rev-recd">
					<day>26</day>
					<month>09</month>
					<year>2019</year>
				</date>
				<date date-type="accepted">
					<day>20</day>
					<month>11</month>
					<year>2019</year>
				</date>
			</history>
			<permissions>
				<copyright-year>2020</copyright-year>
				<license xml:lang="en" license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0">
					<license-p>This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution Non-Commercial License which permits unrestricted non-commercial use, distribution, and reproduction in any medium provided the original work is properly cited.</license-p>
				</license>
			</permissions>
			<abstract>
				<title>RESUMO</title>
				<sec>
					<title>Introdu&#xE7;&#xE3;o:</title>
					<p>Este artigo trata da constru&#xE7;&#xE3;o de capacidades estatais enquanto condi&#xE7;&#xE3;o necess&#xE1;ria (mas n&#xE3;o suficiente) ao processo de produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas. O interesse maior recai sobre o fracasso das pol&#xED;ticas industriais conduzidas durante os governos do Partido dos Trabalhadores. A quest&#xE3;o que norteia o trabalho &#xE9;: por que esses programas de pol&#xED;tica industrial falharam?</p>
				</sec>
				<sec>
					<title>Materiais e M&#xE9;todos:</title>
					<p>Mobilizamos uma abordagem comparativa (entre arranjos institucionais de pol&#xED;tica p&#xFA;blica) que envolveu pol&#xED;ticas industriais e pol&#xED;ticas sociais do per&#xED;odo 2004-2014. A t&#xE9;cnica escolhida, 
						<italic>Qualitative Comparative Analysis</italic> (QCA), permite verificar padr&#xF5;es associativos entre condi&#xE7;&#xF5;es e resultados, em desenhos de pesquisa envolvendo poucos casos, atrav&#xE9;s da compara&#xE7;&#xE3;o sistem&#xE1;tica entre eles.
					</p>
				</sec>
				<sec>
					<title>Resultados:</title>
					<p>Verificamos que n&#xED;veis distintos de capacidades gerados pelos arranjos das pol&#xED;ticas industriais e sociais est&#xE3;o associados aos resultados e &#xE0;s pr&#xE1;ticas inovadoras nas respectivas pol&#xED;ticas. Os n&#xED;veis de capacidades (entendidos como condi&#xE7;&#xF5;es causais) est&#xE3;o de fato associados &#xE0;s vari&#xE1;veis de resultado (entendidas como entrega de produto e inova&#xE7;&#xE3;o).</p>
				</sec>
				<sec>
					<title>Discuss&#xE3;o:</title>
					<p>A an&#xE1;lise empreendida corrobora a interpreta&#xE7;&#xE3;o bastante difundida de que o &#xEA;xito na produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas em contextos democr&#xE1;ticos depende, em boa medida, do processo de constru&#xE7;&#xE3;o de capacidades.</p>
				</sec>
			</abstract>
			<trans-abstract xml:lang="en">
				<title>ABSTRACT</title>
				<sec>
					<title>Introduction:</title>
					<p>This article deals with state capacities as a necessary (but not sufficient) condition for the process of public policy production. The main interest lies in the failure of industrial policies during the Workers&#x2019; Party governments. The research question that guides our analysis is: why did those industrial policy programs fail?</p>
				</sec>
				<sec>
					<title>Materials and Methods:</title>
					<p>We adopt a comparative approach between institutional arrangements of industrial and social policies during 2004-2014. The chosen technique, Qualitative Comparative Analysis (QCA), allows verifying associative patterns between conditions and results in small n research designs through systematic comparison between them.</p>
				</sec>
				<sec>
					<title>Results:</title>
					<p>We found that different levels of capacities found in the industrial and in the social policy arrangements are associated with results and innovative practices (or the lack of it). The levels of capabilities (understood as causal conditions) are in fact associated with the outcome variables (defined as product delivery and innovation).</p>
				</sec>
				<sec>
					<title>Discussion:</title>
					<p>The analysis corroborates the widespread interpretation that success in producing public policies in democratic contexts depends to a large extent on the process of capacity building.</p>
				</sec>
			</trans-abstract>
			<kwd-group xml:lang="pt">
				<title>PALAVRAS-CHAVE:</title>
				<kwd>pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas</kwd>
				<kwd>pol&#xED;ticas industriais</kwd>
				<kwd>constru&#xE7;&#xE3;o de capacidades</kwd>
				<kwd>an&#xE1;lise comparativa</kwd>
				<kwd>QCA</kwd>
			</kwd-group>
			<kwd-group xml:lang="en">
				<title>KEYWORDS:</title>
				<kwd>public policy</kwd>
				<kwd>industrial policies</kwd>
				<kwd>capacity building</kwd>
				<kwd>comparative analysis</kwd>
				<kwd>QCA</kwd>
			</kwd-group>
			<counts>
				<fig-count count="0"/>
				<table-count count="10"/>
				<equation-count count="7"/>
				<ref-count count="62"/>
			</counts>
		</article-meta>
	</front>
	<body>
		<sec sec-type="intro">
			<title>I. Introdu&#xE7;&#xE3;o
				<xref ref-type="fn" rid="fn1">
					<sup>1</sup>
				</xref>
			</title>
			<p>Na solenidade realizada (simbolicamente) na sede da Confedera&#xE7;&#xE3;o Nacional da Ind&#xFA;stria (CNI), em 31 de mar&#xE7;o de 2004
				<xref ref-type="fn" rid="fn2">
					<sup>2</sup>
				</xref>, o governo de turno tornava p&#xFA;blicas duas de suas inten&#xE7;&#xF5;es
				<xref ref-type="fn" rid="fn3">
					<sup>3</sup>
				</xref>. A primeira era que ap&#xF3;s um interregno de cerca de um quarto de s&#xE9;culo, o Brasil voltaria a fazer uso de pol&#xED;ticas industriais ativas enquanto parte de uma estrat&#xE9;gia de desenvolvimento. A segunda referia-se ao conte&#xFA;do da nova da pol&#xED;tica industrial, que deveria ser balizado pela promo&#xE7;&#xE3;o deliberada da expans&#xE3;o da produtividade, do progresso t&#xE9;cnico e da capacidade inovadora das empresas nacionais
				<xref ref-type="fn" rid="fn4">
					<sup>4</sup>
				</xref>. Cerca de uma d&#xE9;cada mais tarde, embora a utiliza&#xE7;&#xE3;o de programas de pol&#xED;tica industrial tenha se tornado recorrente, os efeitos sobre os indicadores de produtividade, progresso t&#xE9;cnico e inova&#xE7;&#xE3;o das empresas revelaram-se praticamente nulos
				<xref ref-type="fn" rid="fn5">
					<sup>5</sup>
				</xref>.
			</p>
			<p>Nesse contexto, a quest&#xE3;o que orienta este artigo &#xE9;: por que os programas de pol&#xED;tica industrial recentemente conduzidos no Brasil fracassaram? Para respond&#xEA;-la, o trabalho est&#xE1; ancorado em uma interpreta&#xE7;&#xE3;o te&#xF3;rica que considera o processo de constru&#xE7;&#xE3;o de capacidades no interior do Estado condi&#xE7;&#xE3;o necess&#xE1;ria (embora n&#xE3;o suficiente) ao &#xEA;xito na produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas (
				<xref ref-type="bibr" rid="B23">Gomide &#x26; Pires, 2012</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B10">Cavalcante, 2013</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B37">Pires &#x26; Gomide, 2014</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B36">2016</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B12">Cavalcante &#x26; Pires, 2018</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes, 2018a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B33">2018b</xref>, entre outros). Mais especificamente, trata-se de estabelecer rela&#xE7;&#xF5;es entre os n&#xED;veis de capacidades gerados pelos arranjos institucionais constru&#xED;dos para conduzir as pol&#xED;ticas e os resultados alcan&#xE7;ados: arranjos mais capacitados produzem melhores resultados do que aqueles menos capacitados.
			</p>
			<p>Por causa disso, a hip&#xF3;tese aventada aqui &#xE9; que os programas de pol&#xED;tica industrial em quest&#xE3;o fracassaram, entre outras raz&#xF5;es, porque n&#xE3;o puderam contar com arranjos institucionais suficientemente capacitados para conduzi-los ao &#xEA;xito. Para testar empiricamente a referida hip&#xF3;tese, a estrat&#xE9;gia foi comparar os n&#xED;veis de capacidades gerados e os resultados obtidos nas pol&#xED;ticas industriais
				<xref ref-type="fn" rid="fn6">
					<sup>6</sup>
				</xref> com aqueles observados em pol&#xED;ticas sociais
				<xref ref-type="fn" rid="fn7">
					<sup>7</sup>
				</xref> do mesmo per&#xED;odo. Por envolver um desenho de pesquisa do tipo 
				<italic>small-n</italic>, a t&#xE9;cnica utilizada foi a 
				<italic>Qualitative Comparative Analysis</italic> (QCA), que permite verificar padr&#xF5;es associativos entre condi&#xE7;&#xF5;es e resultados, mesmo em desenhos de pesquisa envolvendo poucos casos, atrav&#xE9;s da compara&#xE7;&#xE3;o sistem&#xE1;tica entre eles. Como resultado, verificou-se n&#xED;veis distintos de capacidades gerados pelos arranjos das pol&#xED;ticas industriais (baixo) e sociais (m&#xE9;dio e alto) - que est&#xE3;o associados aos resultados (alcan&#xE7;ados ou n&#xE3;o) e &#xE0;s pr&#xE1;ticas inovadoras (observadas ou n&#xE3;o) nas respectivas pol&#xED;ticas, confirmando a hip&#xF3;tese aventada.
			</p>
			<p>O restante do artigo est&#xE1; organizado em sete se&#xE7;&#xF5;es, incluindo essa Introdu&#xE7;&#xE3;o (I). A segunda parte sumariza as raz&#xF5;es para o fracasso da pol&#xED;ticas industriais encontradas na literatura (II); a terceira parte contextualiza historicamente o problema te&#xF3;rico das capacidades estatais (III); a quarta se&#xE7;&#xE3;o detalha a abordagem te&#xF3;rica (IV); o quinto item faz o mesmo com a abordagem metodol&#xF3;gica (V); a sexta se&#xE7;&#xE3;o estabelece comparativamente os n&#xED;veis de capacidades nos seis programas observados, procura por padr&#xF5;es associativos entre condi&#xE7;&#xF5;es e resultados e por mecanismos que expliquem essas associa&#xE7;&#xF5;es (VI); a &#xFA;ltima se&#xE7;&#xE3;o sintetiza os achados do trabalho (VII).</p>
		</sec>
		<sec>
			<title>II. A pol&#xED;tica industrializante do s&#xE9;culo XXI: as raz&#xF5;es do fracasso segundo a literatura</title>
			<p>N&#xE3;o se pretende aqui produzir um invent&#xE1;rio de todas as explica&#xE7;&#xF5;es, nem mesmo daquelas consideradas mais influentes, acerca do fracasso das recentes experi&#xEA;ncias nacionais com programas de pol&#xED;tica industrial. De natureza distinta, o exerc&#xED;cio de s&#xED;ntese aqui proposto tem como objetivo identificar e organizar, dentre as explica&#xE7;&#xF5;es dispon&#xED;veis na literatura, aquelas relacionadas &#xE0;s tr&#xEA;s etapas envolvidas no curso cronol&#xF3;gico b&#xE1;sico das pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, quais sejam: i) a etapa de concep&#xE7;&#xE3;o ou desenho da pol&#xED;tica, ii) a etapa de implementa&#xE7;&#xE3;o daquilo que foi projetado e iii) a etapa de avalia&#xE7;&#xE3;o e monitoramento constantes, com vistas a garantir que a pol&#xED;tica avance na dire&#xE7;&#xE3;o pretendida. A exposi&#xE7;&#xE3;o dos argumentos encontrados na literatura est&#xE1; organizada, nos par&#xE1;grafos seguintes, nessa mesma ordem.</p>
			<p>No que se refere &#xE0; etapa de concep&#xE7;&#xE3;o ou de desenho da pol&#xED;tica industrializante do per&#xED;odo em an&#xE1;lise, h&#xE1; tr&#xEA;s aspectos bastante recorrentes na literatura. O primeiro e mais conhecido deles tem a ver com as c&#xE9;lebres contradi&#xE7;&#xF5;es entre a pol&#xED;tica industrial e a pol&#xED;tica macroecon&#xF4;mica. Por se tratar de argumento amplamente conhecido e difundido tanto no meio acad&#xEA;mico quanto na imprensa especializada, basta deline&#xE1;-lo de maneira sucinta. Trata-se, grosso modo, de enfatizar (&#xE0;s vezes de maneira exaustiva) que, embora a pol&#xED;tica industrial tenha sido, em linhas gerais, bem concebida, para obter &#xEA;xito, a mesma precisaria ter sido acompanhada de mudan&#xE7;as profundas na pol&#xED;tica monet&#xE1;ria - fundamentalmente, nos n&#xED;veis das taxas de juro e c&#xE2;mbio. Isso porque esses pre&#xE7;os macroecon&#xF4;micos tem influ&#xEA;ncia direta em pelo menos dois aspectos: no custo de capta&#xE7;&#xE3;o de recursos para financiamento (encarecido pelas elevadas taxas de juros) e no n&#xED;vel de concorr&#xEA;ncia dos chamados produtos &#x201C;tradables&#x201D; - isto &#xE9;, aqueles que (em fun&#xE7;&#xE3;o do c&#xE2;mbio sobrevalorizado) podem ser adquiridos a pre&#xE7;os mais baratos no mercado internacional, prejudicando as exporta&#xE7;&#xF5;es nacionais (
				<xref ref-type="bibr" rid="B5">Bresser-Pereira 
					<italic>et al.</italic>, 2016
				</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B7">Cano &#x26; Silva, 2010</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B60">Suzigan &#x26; Furtado, 2006</xref>, entre tantos outros).
			</p>
			<p>O segundo aspecto, por sua vez, diz respeito tanto &#xE0; falta de crit&#xE9;rios claros para a escolha dos setores a serem beneficiados pelas 
				<italic>policies</italic> (
				<xref ref-type="bibr" rid="B5">Bresser-Pereira 
					<italic>et al.</italic>, 2016
				</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B14">Coronel 
					<italic>et al.</italic>, 2014
				</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B20">Ferraz, 2009</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B6">Can&#xEA;do-Pinheiro 
					<italic>et al.</italic>, 2007
				</xref>) quanto &#xE0; aus&#xEA;ncia de mecanismos formais de avalia&#xE7;&#xE3;o e monitoramento das empresas beneficiadas, bem como do estabelecimento de medidas de 
				<italic>compliance</italic> com vistas a inibir pr&#xE1;ticas il&#xED;citas e/ou de 
				<italic>rent-seeking</italic> (
				<xref ref-type="bibr" rid="B5">Bresser-Pereira 
					<italic>et al.</italic>, 2016
				</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B2">Almeida, 2009</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B6">Can&#xEA;do-Pinheiro 
					<italic>et al.</italic>, 2007
				</xref>). Finalmente, o terceiro aspecto a ser destacado aqui refere-se ao paradoxo cronol&#xF3;gico embutido nas experi&#xEA;ncias recentes: enquanto os programas de pol&#xED;tica industrial possu&#xED;am horizonte de curto prazo, para coincidir com os ciclos eleitorais, muitos dos resultados de uma pol&#xED;tica industrial consistente apenas tornam-se vis&#xED;veis no longo prazo
				<xref ref-type="fn" rid="fn8">
					<sup>8</sup>
				</xref> (
				<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B48">2013b</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B1">Almeida, 2011</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B2">2009</xref>).
			</p>
			<p>Quanto &#xE0; etapa de implementa&#xE7;&#xE3;o, &#xE9; poss&#xED;vel dividir em dois grupos principais os aspectos destacados na literatura. O primeiro deles refere-se aos limites que podem ser associados &#xE0; estrutura de governan&#xE7;a. Esta, embora tenha ficado progressivamente mais enxuta entre 2004 e 2015 (
				<xref ref-type="bibr" rid="B56">Stumm, 2017</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B57">2016</xref>), em nenhum momento apresentou um regime de compet&#xEA;ncias bem definido. Esse tipo de defici&#xEA;ncia produziu dois tipos de consequ&#xEA;ncias durante o processo de implementa&#xE7;&#xE3;o dos programas: de um lado, inviabilizou o estabelecimento de rotinas e processos imprescind&#xED;veis &#xE0; implementa&#xE7;&#xE3;o eficaz de qualquer pol&#xED;tica p&#xFA;blica; de outro, produziu uma s&#xE9;rie de sobreposi&#xE7;&#xF5;es entre as diversas inst&#xE2;ncias, bem como a pulveriza&#xE7;&#xE3;o do comando pol&#xED;tico - o que dificulta sobremaneira a coordena&#xE7;&#xE3;o governamental e a articula&#xE7;&#xE3;o entre os diversos agentes envolvidos (
				<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B48">2013b</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B1">Almeida, 2011</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B2">2009</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B59">Suzigan &#x26; Furtado, 2010</xref>).
			</p>
			<p>O segundo aspecto a ser destacado nesta etapa tem a ver com as defici&#xEA;ncias do corpo burocr&#xE1;tico respons&#xE1;vel pela implementa&#xE7;&#xE3;o da pol&#xED;tica industrial. Para al&#xE9;m dos impactos produzidos nesse corpo burocr&#xE1;tico por cerca de um quarto de s&#xE9;culo de desuso - seja por falta de margem de manobra fiscal, nos anos 1980, seja por convic&#xE7;&#xE3;o ideol&#xF3;gica, nos anos 1990 - h&#xE1; que se destacar tamb&#xE9;m a sua desatualiza&#xE7;&#xE3;o. Isto porque, conforme observado por 
				<xref ref-type="bibr" rid="B59">Suzigan e Furtado (2010</xref>, pp. 22-23), tendo sido constru&#xED;do em meados do s&#xE9;culo passado, o grosso desse arcabou&#xE7;o institucional permanece inalterado. Isso adquire import&#xE2;ncia, seguem os autores, na medida em que se considerem, por exemplo, as diferen&#xE7;as entre os objetivos previstos num per&#xED;odo e noutro: nos anos sessenta e setenta tratava-se, grosso modo, de construir setores, aumentando a capacidade fabril instalada, ao passo que, atualmente, os objetivos envolvidos &#x201C;s&#xE3;o muito mais qualitativos e refinados&#x201D; - como mover setores para dire&#xE7;&#xF5;es pr&#xE9;-definidas, criar condi&#xE7;&#xF5;es contextuais para a expans&#xE3;o da produtividade e de atividades inovadoras, etc. Essa desatualiza&#xE7;&#xE3;o &#xE9; corroborada pela presen&#xE7;a insignificante de expertise setorial no interior dos &#xF3;rg&#xE3;os decis&#xF3;rios da pol&#xED;tica industrial, marcados pela presen&#xE7;a de n&#xE3;o-especialistas (
				<xref ref-type="bibr" rid="B2">Almeida, 2009</xref>).
			</p>
			<p>Finalmente, no que se refere &#xE0; etapa de avalia&#xE7;&#xE3;o e monitoramento, tamb&#xE9;m &#xE9; poss&#xED;vel identificar dois aspectos principais na literatura. O primeiro deles diz respeito &#xE0; precariedade dos mecanismos e instrumentos dispon&#xED;veis para avaliar, monitorar e prestar contas acerca das pol&#xED;ticas conduzidas - muito influenciada pela j&#xE1; mencionada aus&#xEA;ncia de um regime de compet&#xEA;ncias claramente definido, o que, al&#xE9;m de inviabilizar a responsabiliza&#xE7;&#xE3;o dos agentes envolvidos, n&#xE3;o favorece a ado&#xE7;&#xE3;o de instrumentos t&#xED;picos da fase de monitoramento de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, como as an&#xE1;lises de &#x201C;impacto regulat&#xF3;rio&#x201D; e as medidas de &#x201C;custo-efetividade&#x201D;. A referida precariedade envolve, adicionalmente, defici&#xEA;ncias relacionadas &#xE0; aus&#xEA;ncia de crit&#xE9;rios claros e formais para a escolha dos integrantes de &#xF3;rg&#xE3;os espec&#xED;ficos e das medidas pr&#xE1;ticas adotadas; e &#xE0; comunica&#xE7;&#xE3;o p&#xFA;blica dos resultados alcan&#xE7;ados (
				<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B48">2013b</xref>).
			</p>
			<p>O segundo aspecto refere-se &#xE0;s defici&#xEA;ncias dos mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o. Estes, se, de um lado, n&#xE3;o estimulam a participa&#xE7;&#xE3;o dos setores formalmente organizados da sociedade, de outro, continuam bastante perme&#xE1;veis &#xE0; ocorr&#xEA;ncia de contatos n&#xE3;o-institucionalizados de representantes de empresas ou associa&#xE7;&#xF5;es empresariais espec&#xED;ficas - estimulando a fragmenta&#xE7;&#xE3;o, o personalismo e a informalidade na representa&#xE7;&#xE3;o dos interesses sociais (
				<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B48">2013b</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B1">Almeida, 2011</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B2">2009</xref>).
			</p>
			<p>Embora digam respeito a aspectos muito distintos, os problemas identificados pela literatura
				<xref ref-type="fn" rid="fn9">
					<sup>9</sup>
				</xref> nas pol&#xED;ticas industriais recentes (e que foram sumarizados acima) convergem para um problema te&#xF3;rico que tem sido considerado fundamental no processo de produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, sejam elas espec&#xED;ficas para o desenvolvimento ou n&#xE3;o: o problema da capacidade de a&#xE7;&#xE3;o do Estado, que ser&#xE1; abordado mais detidamente nas duas se&#xE7;&#xF5;es seguintes.
			</p>
		</sec>
		<sec>
			<title>III. Quais capacidades? O problema em perspectiva hist&#xF3;rica</title>
			<p>Em uma acep&#xE7;&#xE3;o cl&#xE1;ssica, &#xE9; poss&#xED;vel atribuir &#xE0; discuss&#xE3;o acerca das capacidades estatais duas grandes vertentes: uma macro e outra microssociol&#xF3;gica. No primeiro caso, o objeto de investiga&#xE7;&#xE3;o s&#xE3;o os grandes processos hist&#xF3;ricos de constru&#xE7;&#xE3;o dos Estados nacionais (
				<xref ref-type="bibr" rid="B4">Bendix, 1964</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B61">Tilly, 1975</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B52">Skocpol, 1979</xref>). No segundo, o objeto passa a ser os processos que capacitam os Estados nacionais a produzirem pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas em geral (
				<xref ref-type="bibr" rid="B53">Skocpol, 1985</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B27">Mann, 1993</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B19">Evans, 1995</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B21">Geddes, 1996</xref>). A despeito dessa distin&#xE7;&#xE3;o, acerca das naturezas dos objetos investigados, as referidas vertentes possuem como pano de fundo um mesmo problema geral: a autonomia e as compet&#xEA;ncias burocr&#xE1;ticas dispon&#xED;veis para que o Estado possa estabelecer e atingir objetivos a contento.
			</p>
			<p>Esse foi, por exemplo, o pano de fundo sobre o qual se construiu a discuss&#xE3;o sobre a promo&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas espec&#xED;ficas para o desenvolvimento na segunda metade do s&#xE9;culo XX. Com base na compara&#xE7;&#xE3;o hist&#xF3;rica entre casos concretos, empreendida por vasta literatura, chegou-se &#xE0; conclus&#xE3;o de que o &#xEA;xito em empreendimentos do g&#xEA;nero esteve, naquele per&#xED;odo, emp&#xED;rica e invariavelmente associado &#xE0; presen&#xE7;a de um Estado de tipo desenvolvimentista. Este, por sua vez, caracterizava-se, grosso modo, pela presen&#xE7;a de burocracias suficientemente aut&#xF4;nomas e competentes para estabelecer e perseguir metas desenvolvimentistas.</p>
			<p>No caso dos arqu&#xE9;tipos desenvolvimentistas t&#xED;picos da segunda metade do s&#xE9;culo XX, h&#xE1;, no entanto, outra caracter&#xED;stica por eles compartilhada: os contextos mais ou menos autorit&#xE1;rios nos quais suas respectivas burocracias operaram. Nesse sentido, conforme observado por S&#xE1; e Silva e seus colaboradores, em pa&#xED;ses situados na periferia capitalista, democracia e desenvolvimento estiveram costumeiramente em lados opostos, &#x201C;estabelecendo-se entre eles uma rela&#xE7;&#xE3;o de aut&#xEA;ntico 
				<italic>trade-off</italic>&#x201D;. Isso porque, seguem os autores, para que esses pa&#xED;ses pudessem se desenvolver, argumentava-se, &#x201C;seria preciso abrir m&#xE3;o da democracia e dos in&#xFA;meros pontos de estrangulamento que ela cria para os processos decis&#xF3;rios&#x201D;, ao incluir &#x201C;amplos contingentes da popula&#xE7;&#xE3;o na vida social e pol&#xED;tica&#x201D;, e trazer &#x201C;a necessidade de lidar com as m&#xFA;ltiplas e quase sempre conflituosas expectativas destes em rela&#xE7;&#xE3;o aos neg&#xF3;cios p&#xFA;blicos&#x201D; (
				<xref ref-type="bibr" rid="B44">S&#xE1; e Silva 
					<italic>et al.</italic>, 2013
				</xref>, pp. 255)
				<xref ref-type="fn" rid="fn10">
					<sup>10</sup>
				</xref>.
			</p>
			<p>Mais recentemente, no entanto, parte importante da literatura dedicada ao estudo dos ED&#x27;s, vem enfatizando a insufici&#xEA;ncia do conceito, tal qual ele fora constru&#xED;do, para a condu&#xE7;&#xE3;o de an&#xE1;lises em contextos contempor&#xE2;neos. Isso porque, argumentam esses autores, o referido conceito foi elaborado para explicar a ocorr&#xEA;ncia do desenvolvimento capitalista tardio em contextos autorit&#xE1;rios (ambiente no qual se inserem os cases asi&#xE1;ticos t&#xED;picos). Atualmente, seguem os autores, em pleno s&#xE9;culo XXI, esse conceito precisa ser repensado - isto &#xE9;, adaptado &#xE0;s exig&#xEA;ncias de contextos democr&#xE1;ticos (
				<xref ref-type="bibr" rid="B51">Sen, 1999</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B18">Evans, 2008</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B17">Edigheji, 2010</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B37">2014</xref>).
			</p>
			<p>Essa segunda abordagem acerca das capacidades estatais, portanto, tem enfatizado a necessidade de superar o referido trade off, entre democracia e desenvolvimento, estabelecido a partir do &#xEA;xito das experi&#xEA;ncias asi&#xE1;ticas t&#xED;picas para os pa&#xED;ses da periferia capitalista (
				<xref ref-type="bibr" rid="B44">S&#xE1; &#x26; Silva 
					<italic>et al.</italic>, 2013
				</xref>). Essa necessidade, por sua vez, encontra justificativa em uma constata&#xE7;&#xE3;o &#xF3;bvia: a maioria esmagadora dos pa&#xED;ses que almejarem ascender na escala do desenvolvimento, neste s&#xE9;culo, precisar&#xE3;o faz&#xEA;-lo sob a vig&#xEA;ncia de institui&#xE7;&#xF5;es democr&#xE1;ticas. Al&#xE9;m disso, ao inv&#xE9;s sublinhar as dificuldades e obst&#xE1;culos proporcionados pela democracia, esta passa a ser vista, dessa perspectiva, como &#x201C;um elemento catalisador do desenvolvimento&#x201D; (
				<xref ref-type="bibr" rid="B45">S&#xE1; &#x26; Silva 
					<italic>et al.</italic>, 2010
				</xref>, p. 17).
			</p>
			<p>Por outro lado, &#xE9; evidente que a vig&#xEA;ncia de institui&#xE7;&#xF5;es t&#xED;picas de regimes democr&#xE1;ticos - como os mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o, controle e transpar&#xEA;ncia - tornam mais complexo o processo de produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas. Isso porque o concurso desses mecanismos inviabiliza, por exemplo, que um corpo burocr&#xE1;tico, ainda que competente tecnicamente, tenha autonomia suficiente para, por conta pr&#xF3;pria, estabelecer e perseguir objetivos em determinada &#xE1;rea. Isso ocorre justamente porque a atua&#xE7;&#xE3;o da burocracia estatal est&#xE1; sujeita, nas democracias, a formas variadas de escrut&#xED;nio p&#xFA;blico.</p>
			<p>Nesse sentido, &#xE9; preciso ter em conta que o problema das capacidades estatais n&#xE3;o pode ser colocado, no contexto do s&#xE9;culo XXI, nos mesmos termos em que o fora durante a segunda metade do s&#xE9;culo XX. Isso, naturalmente, tem diversas implica&#xE7;&#xF5;es. A principal delas, em conson&#xE2;ncia com os objetivos deste artigo, &#xE9; que o processo de constru&#xE7;&#xE3;o das capacidades necess&#xE1;rias &#xE0; produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, atualmente, embora continue a envolver as burocracias, n&#xE3;o pode se restringir &#xE0; quest&#xE3;o das autonomias e compet&#xEA;ncias t&#xE9;cnicas dispon&#xED;veis ao usufruto das mesmas.</p>
		</sec>
		<sec>
			<title>IV. Quais capacidades? A abordagem te&#xF3;rica utilizada</title>
			<p>Inicialmente, pensar o processo de produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas em nosso atual regime democr&#xE1;tico, como argumentado por S&#xE1; e Silva e seus colaboradores, implica em considerar tr&#xEA;s dimens&#xF5;es interligadas do atual regime institucional: a representativa, a participativa e a de controles burocr&#xE1;ticos (
				<xref ref-type="bibr" rid="B45">S&#xE1; e Silva 
					<italic>et al.</italic>, 2010
				</xref>, p. 17 e 19). Isso porque o referido regime vem promovendo a consolida&#xE7;&#xE3;o e o aprimoramento do sistema representativo (
				<xref ref-type="bibr" rid="B40">Renn&#xF3;, 2010</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B30">Meneguello, 2010</xref>), dos instrumentos de participa&#xE7;&#xE3;o (
				<xref ref-type="bibr" rid="B3">Avritzer, 2010</xref>) e dos mecanismos de controle sobre a burocracia estatal (
				<xref ref-type="bibr" rid="B25">Lopez, 2010</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B8">Cardoso, 2010</xref>).
			</p>
			<p>Esse processo, conforme notado por Roberto Pires e Alexandre Gomide, se, por um lado, produz avan&#xE7;os fundamentais ao aprofundamento do Estado Democr&#xE1;tico de Direito, por outro, torna muito mais complexa &#x201C;a arte de governar&#x201D;: aumentando dramaticamente as chances de os conflitos de interesses desembocarem em impasses e pontos de veto no sistema pol&#xED;tico. Assim sendo, seguem os autores, em um ambiente institucional no qual o n&#xFA;mero de atores participantes e de interesses a serem processados aumenta progressivamente, a produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas demanda &#x201C;a configura&#xE7;&#xE3;o de arranjos institucionais espec&#xED;ficos&#x201D; (
				<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>, pp. 122-123).
			</p>
			<p>Que tipo de arranjos institucionais seriam esses? Uma das maneiras de se avan&#xE7;ar nessa dire&#xE7;&#xE3;o &#xE9; levando em conta algumas contribui&#xE7;&#xF5;es recentes da literatura especializada no tema da governan&#xE7;a (
				<italic>governance</italic>).
			</p>
			<sec>
				<title>IV.1. Governan&#xE7;a: um breve retrospecto</title>
				<p>O conceito de governan&#xE7;a, seguindo 
					<xref ref-type="bibr" rid="B50">Volker Schneider (2005)</xref>, surge na d&#xE9;cada de 1970 e ganha f&#xF4;lego no interior das ci&#xEA;ncias sociais durante os anos oitenta e noventa - na esteira das transforma&#xE7;&#xF5;es das rela&#xE7;&#xF5;es entre Estado e sociedade que esse per&#xED;odo assistiu. O ponto de partida dessa literatura, portanto, &#xE9; o de que as transforma&#xE7;&#xF5;es em torno do papel a ser desempenhado pelo Estado afetam as responsabilidades de suas institui&#xE7;&#xF5;es para com a resolu&#xE7;&#xE3;o de problemas p&#xFA;blicos. Nesse contexto, conforme observado por 
					<xref ref-type="bibr" rid="B22">Ang&#xE9;lica Huerta (2008)</xref>, as capacidades estatais passam a estar relacionadas com a no&#xE7;&#xE3;o de governan&#xE7;a - j&#xE1; que as rela&#xE7;&#xF5;es entre Estado, mercado e sociedade civil tornam-se imprescind&#xED;veis ao funcionamento efetivo dos governos.
				</p>
				<p>Nesse sentido, tal qual definido por Roderick Rhodes: &#x201C;governan&#xE7;a significa uma mudan&#xE7;a no sentido da atividade governamental, referindo-se a novos processos de governo, ou a renovadas condi&#xE7;&#xF5;es para o exerc&#xED;cio do poder e para a organiza&#xE7;&#xE3;o estatal, ou a novos m&#xE9;todos por meio dos quais a sociedade &#xE9; governada&#x201D; (
					<xref ref-type="bibr" rid="B42">Rhodes, 1996</xref>, p. 652). Considerado nessa acep&#xE7;&#xE3;o, o conceito de governan&#xE7;a, ao descrever transforma&#xE7;&#xF5;es no &#xE2;mbito do Estado e dos processos de governo, evidentemente produz implica&#xE7;&#xF5;es sobre as capacidades estatais para produzir pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas. Nessa seara, h&#xE1; tr&#xEA;s perspectivas distintas no interior dessa literatura (
					<xref ref-type="bibr" rid="B29">Matthews, 2012</xref>).
				</p>
				<p>A primeira delas entende que as mudan&#xE7;as ocorridas teriam reduzido ou esvaziado as capacidades estatais - ou seja, a nova din&#xE2;mica das rela&#xE7;&#xF5;es entre governo, mercado e sociedade civil teria privilegiado os dois &#xFA;ltimos em detrimento do primeiro. A segunda perspectiva, por sua vez, reconhece as transforma&#xE7;&#xF5;es ocorridas no papel a ser desempenhado pelo Estado, mas discorda que tenha havido uma redu&#xE7;&#xE3;o de suas capacidades. Isso porque, de acordo com seus defensores, as capacidades estatais teriam sido deslocadas do setor produtivo para o setor regulador - o que preservaria a centralidade do Estado no processo de produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, seja controlando recursos indispens&#xE1;veis, seja desenhando arranjos institucionais espec&#xED;ficos.</p>
				<p>Mais recentemente, no entanto, vem se consolidando uma terceira perspectiva interpretativa. De acordo com ela, nesse contexto de transforma&#xE7;&#xF5;es, o Estado n&#xE3;o teria (necessariamente) sido esvaziado ou sofrido um deslocamento de suas capacidades. Isso porque o aumento das intera&#xE7;&#xF5;es dos atores estatais com aqueles oriundos do mercado e da sociedade civil, ao gerar sinergias e complementaridades, poderia ter o efeito de elevar os n&#xED;veis de capacidades envolvidos nos arranjos de pol&#xED;tica p&#xFA;blica. Claus Offe &#xE9; particularmente claro a esse respeito:</p>
				<disp-quote>
					<p>&#x201C;A no&#xE7;&#xE3;o de governan&#xE7;a pode estar associada ao aumento da capacidade de interven&#xE7;&#xE3;o do Estado, ao proporcionar a mobiliza&#xE7;&#xE3;o de atores n&#xE3;o estatais na formula&#xE7;&#xE3;o e implementa&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, contribuindo, assim, para maior efici&#xEA;ncia e efetividade [&#x2026;]. &#xC9; poss&#xED;vel pensar na exist&#xEA;ncia de &#x2018;for&#xE7;as auxiliares&#x2019; na sociedade civil que, por meio dos procedimentos adequados e de suas compet&#xEA;ncias espec&#xED;ficas, podem ser recrutadas para a coopera&#xE7;&#xE3;o na realiza&#xE7;&#xE3;o de tarefas de interesse p&#xFA;blico [&#x2026;] podendo gerar um Estado ao mesmo tempo mais leve e mais capaz&#x201D; (
						<xref ref-type="bibr" rid="B34">Offe, 2009</xref>, p. 555).
					</p>
				</disp-quote>
				<p>Al&#xE9;m desse aporte de efic&#xE1;cia e de efici&#xEA;ncia, os defensores dessa linha interpretativa entendem que arranjos institucionais mais complexos podem produzir ganhos em termos inova&#xE7;&#xE3;o (
					<xref ref-type="bibr" rid="B54">Sorensen, 2012</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B43">Sabel &#x26; Zeitlin, 2012</xref>). Isso significa que a intera&#xE7;&#xE3;o coordenada entre atores estatais e n&#xE3;o estatais, ao expandir o estoque dispon&#xED;vel de informa&#xE7;&#xF5;es e conhecimentos, pode produzir a&#xE7;&#xF5;es inovadoras durante o curso das pol&#xED;ticas - gerando, por exemplo, solu&#xE7;&#xF5;es para obst&#xE1;culos n&#xE3;o antecipados (no processo de elabora&#xE7;&#xE3;o), durante os processos de implanta&#xE7;&#xE3;o e monitoramento de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas.
				</p>
				<p>Como se percebe, a partir da no&#xE7;&#xE3;o de governan&#xE7;a, &#xE9; poss&#xED;vel superar o enfoque restrito &#xE0; autonomia e &#xE0;s compet&#xEA;ncias t&#xE9;cnicas das burocracias - subjacente &#xE0; abordagem cl&#xE1;ssica das capacidades estatais. Em outros termos, a no&#xE7;&#xE3;o de governan&#xE7;a pode ser &#xFA;til para avan&#xE7;ar em dire&#xE7;&#xE3;o &#xE0;s caracter&#xED;sticas espec&#xED;ficas dos arranjos institucionais destinados a implementar programas de pol&#xED;tica p&#xFA;blica em contextos democr&#xE1;ticos recentes.</p>
				<p>&#xC9; nesse sentido que Roberto Pires e Alexandre Gomide prop&#xF5;em uma &#x201C;calibragem conceitual&#x201D;, com vistas a &#x201C;conciliar as abordagens tradicionais sobre as capacidades estatais com as no&#xE7;&#xF5;es contempor&#xE2;neas de governan&#xE7;a&#x201D;. Nesse sentido, para conseguir apreender as caracter&#xED;sticas t&#xED;picas de regimes democr&#xE1;ticos, seguem os atores, as capacidades estatais precisariam ser consideradas a partir de duas dimens&#xF5;es:</p>
				<disp-quote>
					<p>&#x201C;i) t&#xE9;cnico-administrativa, que envolve as capacidades derivadas da exist&#xEA;ncia e funcionamento de burocracias competentes e profissionalizadas, dotadas dos recursos organizacionais, financeiros e tecnol&#xF3;gicos necess&#xE1;rios para conduzir as a&#xE7;&#xF5;es de governo de forma coordenada; (ii) pol&#xED;tico-relacional, associadas &#xE0;s habilidades e procedimentos de inclus&#xE3;o dos m&#xFA;ltiplos atores (sociais, econ&#xF4;micos e pol&#xED;ticos) de forma articulada nos processos de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, visando &#xE0; constru&#xE7;&#xE3;o de consensos m&#xED;nimos e coaliz&#xF5;es de suporte aos planos, programas e projetos governamentais. Enquanto a primeira dimens&#xE3;o pode ser associada &#xE0;s no&#xE7;&#xF5;es de efici&#xEA;ncia e efic&#xE1;cia, a segunda est&#xE1; relacionada com as ideias de legitimidade, aprendizagem e inova&#xE7;&#xE3;o nas a&#xE7;&#xF5;es dos governos&#x201D; (
						<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>, p. 127).
					</p>
				</disp-quote>
				<p>&#xC9; essa abordagem atualizada, chamada pelos autores de abordagem dos arranjos institucionais, que ser&#xE1; utilizada como referencial te&#xF3;rico para a responder &#xE0; quest&#xE3;o que orienta este artigo: por que os programas de pol&#xED;ticas industriais conduzidos recentemente no Brasil falharam?</p>
			</sec>
		</sec>
		<sec sec-type="methods">
			<title>V. A abordagem metodol&#xF3;gica</title>
			<p>A abordagem dos arranjos institucionais
				<xref ref-type="fn" rid="fn11">
					<sup>11</sup>
				</xref> (
				<xref ref-type="bibr" rid="B23">Gomide &#x26; Pires, 2012</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B37">Pires &#x26; Gomide, 2014</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B36">2016</xref>) &#xE9; triplamente &#xFA;til aos objetivos deste artigo. Primeiramente, porque permite considerar capacidades tanto de ordem t&#xE9;cnica quanto de ordem pol&#xED;tica envolvidas em cada um dos arranjos institucionais escolhidos - condi&#xE7;&#xE3;o necess&#xE1;ria, como vimos, para avaliar a produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas em contextos democr&#xE1;ticos. Em segundo lugar, porque prop&#xF5;e crit&#xE9;rios objetivos para estabelecer os n&#xED;veis dos dois tipos de capacidades envolvidos na an&#xE1;lise - o que torna a pesquisa replic&#xE1;vel. Por fim, por ser empiricamente orientada e intrinsecamente comparativa, o que torna poss&#xED;vel confrontar os n&#xED;veis de capacidades gerados nos arranjos de pol&#xED;ticas industriais com aqueles observados nos de pol&#xED;ticas sociais.
			</p>
			<p>A operacionaliza&#xE7;&#xE3;o da referida abordagem envolve quatro etapas distintas. A primeira delas consiste em selecionar os casos a serem analisados e identificar seus respectivos objetivos. O 
				<xref ref-type="table" rid="t1">Quadro 1</xref> sistematiza essas informa&#xE7;&#xF5;es para os seis programas aqui contemplados fornecendo, adicionalmente, a indica&#xE7;&#xE3;o da &#xE1;rea tem&#xE1;tica (industrial ou social) a qual pertence o programa selecionado e o ano de seu lan&#xE7;amento.
			</p>
			<table-wrap id="t1">
				<label>Quadro 1</label>
				<caption>
					<title>S&#xED;ntese dos programas, objetivo e classe tem&#xE1;tica</title>
				</caption>
				<table frame="hsides" rules="groups">
					<colgroup width="20%">
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
						<col/>
					</colgroup>
					<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
						<tr>
							<th align="left" valign="top">Caso</th>
							<th align="left" valign="top">Nome por extenso do programa</th>
							<th align="center" valign="top">Ano do lan&#xE7;amento</th>
							<th align="left" valign="top">Objetivo</th>
							<th align="center" valign="top">&#xC1;rea</th>
						</tr>
					</thead>
					<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
						<tr>
							<td align="left" valign="top">PITCE</td>
							<td align="left" valign="top">Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior</td>
							<td align="center" valign="top">2004</td>
							<td align="left" valign="top">Aumentar a efici&#xEA;ncia econ&#xF4;mica e desenvolver e difundir tecnologias com maior potencial de indu&#xE7;&#xE2;o do n&#xED;vel de atividade e de competi&#xE7;&#xE3;o no com&#xE9;rcio internacional (
								<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes, 2018a</xref>).
							</td>
							<td align="center" valign="top">Industrial</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" valign="top">PDP</td>
							<td align="left" valign="top">Pol&#xED;tica de Desenvolvimento Produtivo</td>
							<td align="center" valign="top">2008</td>
							<td align="left" valign="top">Sustentar o ciclo de expans&#xE3;o econ&#xF3;mica ent&#xE3;o vivido pelo pa&#xED;s (
								<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes 2018a</xref>).
							</td>
							<td align="center" valign="top">Industrial</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" valign="top">PBM</td>
							<td align="left" valign="top">Plano Brasil Maior</td>
							<td align="center" valign="top">2011</td>
							<td align="left" valign="top">Fortalecer a capacidade de inova&#xE7;&#xE3;o e a competitividade econ&#xF3;mica do setor industrial. A proposta revela o vi&#xE9;s de uma pol&#xED;tica de transforma&#xE7;&#xE3;o da plataforma produtiva, contemplando um conjunto variado de instrumentos - nas dimens&#xF5;es fiscal e tarif&#xE1;ria, financeira e institucional - voltados para dezenove setores econ&#xF4;micos (
								<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes, 2018a</xref>; 
								<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>).
							</td>
							<td align="center" valign="top">Industrial</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" valign="top">MCMV</td>
							<td align="left" valign="top">Minha Casa Minha Vida</td>
							<td align="center" valign="top">2009</td>
							<td align="left" valign="top">Dinamizar a economia e reduzir o d&#xE9;ficit habitacional para trabalhadores de baixa renda. Trata-se de uma pol&#xED;tica de financiamento de moradias e subs&#xED;dio aos compradores concedido pelo governo federal, privilegiando a produ&#xE7;&#xE3;o de unidades habitacionais de fam&#xED;lias com renda de at&#xE9; tr&#xEA;s sal&#xE1;rios m&#xED;nimos - integra a carteira de projetos do PAC (
								<xref ref-type="bibr" rid="B26">Loureiro, Mac&#xE1;rio &#x26; Guerra, 2013</xref>).
							</td>
							<td align="center" valign="top">Social</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" valign="top">PRONATEC</td>
							<td align="left" valign="top">Programa Nacional de Acesso ao Ensino T&#xE9;cnico e Emprego</td>
							<td align="center" valign="top">2011</td>
							<td align="left" valign="top">Dar continuidade &#xE0;s pol&#xED;ticas de expans&#xE3;o da educa&#xE7;&#xE3;o profissional e de amplia&#xE7;&#xE3;o de infraestrutura de ensino (expans&#xE3;o da rede federal), assist&#xEA;ncia financeira e t&#xE9;cnica (ofertas de bolsas-forma&#xE7;&#xE3;o, financiamento a alunos e institui&#xE7;oes, cursos &#xE0; dist&#xE2;ncia) e articula&#xE7;&#xE3;o com atores governamentais, nos estados e munic&#xED;pios, e com atores nao governamentais para ampliar o acesso a essa modalidade de ensino. O PRONATEC tem como objetivo central democratizar o acesso da popula&#xE7;&#xE3;o brasileira &#xE0; educa&#xE7;&#xE3;o profissional e tecnol&#xF3;gica de qualidade e (
								<xref ref-type="bibr" rid="B9">Cassiolato &#x26; Garcia, 2014</xref>).
							</td>
							<td align="center" valign="top">Social</td>
						</tr>
						<tr>
							<td align="left" valign="top">PBF</td>
							<td align="left" valign="top">Programa Bolsa Familia</td>
							<td align="center" valign="top">2004</td>
							<td align="left" valign="top">Apoiar o desenvolvimento das fam&#xED;lias vulner&#xE1;veis para que elas superem a situa&#xE7;&#xE3;o de extrema pobreza, promovendo o acesso das fam&#xED;lias mais pobres &#xE0; rede de servi&#xE7;os p&#xFA;blicos (em particular os de sa&#xFA;de, educa&#xE7;&#xE3;o e assist&#xEA;ncia social), por meio de transfer&#xEA;ncia de renda condicionada para as fam&#xED;lias com renda mensal por pessoa entre R$ 70 e R$ 140 (
								<xref ref-type="bibr" rid="B16">Coutinho, 2013</xref>).
							</td>
							<td align="center" valign="top">Social</td>
						</tr>
					</tbody>
				</table>
				<table-wrap-foot>
					<attrib>Fonte: adaptado pelo autor a partir de 
						<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016</xref>, p. 128).
					</attrib>
				</table-wrap-foot>
			</table-wrap>
			<p>A segunda etapa envolve mapear e descrever os &#x201C;arranjos institucionais que nortearam a implementa&#xE7;&#xE3;o da pol&#xED;tica, plano ou a&#xE7;&#xE3;o, por meio da identifica&#xE7;&#xE3;o dos atores envolvidos (estatais e n&#xE3;o estatais), das organiza&#xE7;&#xF5;es e dos recursos (humanos, financeiros, tecnol&#xF3;gicos etc.) e instrumentos (legais, administrativos, etc.) atrav&#xE9;s do qual eles interagem&#x201D; (
				<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>, p.127). A terceira etapa consiste justamente em avaliar os referidos arranjos com base nas capacidades por eles geradas, &#x201C;considerando tanto a dimens&#xE3;o t&#xE9;cnico-administrativa quanto a pol&#xED;tico-relacional&#x201D;. Finalmente, a quarta etapa envolve a observa&#xE7;&#xE3;o de dois tipos de resultados alcan&#xE7;ados em cada uma das pol&#xED;ticas: entrega de produtos (i. e., percentual de metas atingidas) e inova&#xE7;&#xE3;o (i. e., acr&#xE9;scimos, modifica&#xE7;&#xF5;es ou melhorias durante a condu&#xE7;&#xE3;o das pol&#xED;ticas) (
				<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>, pp. 127-128).
			</p>
			<p>Como se nota, a operacionaliza&#xE7;&#xE3;o da abordagem dos arranjos institucionais tem como condi&#xE7;&#xE3;o necess&#xE1;ria o estudo aprofundado de cada um dos casos
				<xref ref-type="fn" rid="fn12">
					<sup>12</sup>
				</xref> (programas de pol&#xED;tica) envolvidos - j&#xE1; que as informa&#xE7;&#xF5;es necess&#xE1;rias para faz&#xEA;-lo n&#xE3;o s&#xE3;o do tipo dispon&#xED;vel para download. Evidentemente, os limites de espa&#xE7;o aqui envolvidos n&#xE3;o permitem a descri&#xE7;&#xE3;o pormenorizada de cada um dos seis casos sob an&#xE1;lise. Por isso mesmo, como j&#xE1; foi adiantado, a proposta anal&#xED;tica aqui &#xE9; de outra natureza.
			</p>
			<p>Trata-se de uma aprecia&#xE7;&#xE3;o comparativa entre os arranjos institucionais constru&#xED;dos para conduzir programas de pol&#xED;ticas industrias e sociais entre 2004 e 2014 - com o objetivo espec&#xED;fico de verificar a exist&#xEA;ncia de padr&#xF5;es associativos entre os n&#xED;veis de capacidades gerados em cada um deles e seus respectivos resultados. Cumprir esse objetivo somente tornou-se poss&#xED;vel porque as diferen&#xE7;as entre as pol&#xED;ticas industriais e sociais, tanto em termos de n&#xED;veis de capacidades gerados quanto de resultados alcan&#xE7;ados, j&#xE1; foram estabelecidas em trabalhos anteriores
				<xref ref-type="fn" rid="fn13">
					<sup>13</sup>
				</xref>.
			</p>
			<sec>
				<title>V.1. Dimens&#xF5;es anal&#xED;ticas, atributos e t&#xE9;cnica de pesquisa</title>
				<p>A abordagem dos arranjos institucionais, conforme j&#xE1; observado, leva em conta tanto as capacidades de ordem t&#xE9;cnico-administrativas quanto pol&#xED;tico-relacionais. Cada uma dessas dimens&#xF5;es anal&#xED;ticas envolve tr&#xEA;s atributos distintos, como pode ser observado no 
					<xref ref-type="table" rid="t2">Quadro 2</xref>.
				</p>
				<table-wrap id="t2">
					<label>Quadro 2</label>
					<caption>
						<title>S&#xED;ntese das dimens&#xF5;es anal&#xED;ticas e atributos</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="33%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="left" valign="middle">Dimens&#xF5;es</th>
								<th align="left" valign="middle">Atributos</th>
								<th align="center" valign="middle">Abrevia&#xE7;&#xF5;es</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="left" valign="top">Capacidades t&#xE9;cnico-administrativas</td>
								<td align="left" valign="top">Organiza&#xE7;&#xE3;o burocr&#xE1;tica profissionalizada</td>
								<td align="center" valign="top">(ORGA)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top"/>
								<td align="left" valign="top">Mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o</td>
								<td align="center" valign="top">(COOR)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top"/>
								<td align="left" valign="top">Mecanismos de monitoramento</td>
								<td align="center" valign="top">(MONI)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">Capacidades pol&#xED;tico-relacionais</td>
								<td align="left" valign="top">Intera&#xE7;&#xF5;es pol&#xED;ticas institucionalizadas</td>
								<td align="center" valign="top">(APOL)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top"/>
								<td align="left" valign="top">Mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o</td>
								<td align="center" valign="top">(PART)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top"/>
								<td align="left" valign="top">Instrumentos de controle</td>
								<td align="center" valign="top">(CONT)</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: elabora&#xE7;&#xE3;o pelo autor com base em 
							<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016)</xref>.
						</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<p>Por envolver a observa&#xE7;&#xE3;o de casos complexos e um desenho do tipo 
					<italic>small-n</italic>, a abordagem comparativa empregada foi a 
					<italic>Qualitative Comparative Analysis</italic> (QCA)
					<xref ref-type="fn" rid="fn14">
						<sup>14</sup>
					</xref>. Para operacionaliz&#xE1;-la, utilizou-se a vers&#xE3;o mais recente dispon&#xED;vel (1.6) do 
					<italic>software</italic> Tosmana, desenvolvido especificamente para mecanizar a abordagem QCA
					<xref ref-type="fn" rid="fn15">
						<sup>15</sup>
					</xref>.
				</p>
			</sec>
			<sec>
				<title>V.2. Objetos e objetivos espec&#xED;ficos</title>
				<p>Os objetos principais a serem analisados aqui s&#xE3;o os tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica industrial conduzidos no presente s&#xE9;culo: Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior (PITCE), Programa de Desenvolvimento Produtivo (PDP) e Plano Brasil Maior (PBM). Para efeito de compara&#xE7;&#xE3;o entre os n&#xED;veis de capacidades (t&#xE9;cnicas e pol&#xED;ticas) observados em cada um deles, utilizou-se como par&#xE2;metro aqueles observados em tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica social conduzidos no mesmo per&#xED;odo: Programa Bolsa Fam&#xED;lia (PBF), Minha Casa Minha Vida (MCMV) e Programa Nacional de Acesso ao Ensino T&#xE9;cnico e Emprego (PRONATEC).</p>
				<p>S&#xE3;o dois os objetivos espec&#xED;ficos que orientam a aprecia&#xE7;&#xE3;o comparativa dos programas: i) investigar em que medida os n&#xED;veis de capacidades observados nos arranjos institucionais constru&#xED;dos para implementar os programas referidos acima se diferenciam; ii) verificar se os n&#xED;veis de capacidades observados podem ser relacionados com os resultados obtidos pelos respectivos programas.</p>
			</sec>
		</sec>
		<sec sec-type="results|discussion">
			<title>VI. Resultados e discuss&#xE3;o</title>
			<p>Nesta se&#xE7;&#xE3;o s&#xE3;o apresentados e discutidos os principais resultados das an&#xE1;lises dos programas selecionados. Primeiramente, a an&#xE1;lise considerou apenas os tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica industrial. Em seguida, os n&#xED;veis de capacidade observados foram comparados com aqueles gerados pelos programas de pol&#xED;tica social.</p>
			<sec>
				<title>VI.1. Os n&#xED;veis de capacidade observados nos arranjos de pol&#xED;tica industrial
					<xref ref-type="fn" rid="fn16">
						<sup>16</sup>
					</xref>
				</title>
				<p>Como j&#xE1; foi dito, a abordagem aqui utilizada considera dois tipos de capacidades, as t&#xE9;cnico-administrativas e as pol&#xED;tico-relacionais, cada um deles envolvendo tr&#xEA;s atributos distintos. Os par&#xE1;grafos seguintes sintetizam a an&#xE1;lise dos n&#xED;veis de capacidades observados em cada um dos tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica industrial considerados (PITCE, PDP e PBM). Como os n&#xED;veis de capacidades s&#xE3;o muito semelhantes, a an&#xE1;lise considera os tr&#xEA;s programas simultaneamente.</p>
				<p>Come&#xE7;ando pelas 
					<italic>capacidades t&#xE9;cnico-administrativas</italic>, vimos que as mesmas envolvem tr&#xEA;s atributos: i) a presen&#xE7;a de burocracias governamentais profissionalizadas (ORGA); ii) a exist&#xEA;ncia e o funcionamento dos mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o (COOR); iii) e a efetividade dos procedimentos de monitoramento (MONI).
				</p>
				<p>Nesta dimens&#xE3;o, considerando conjuntamente os tr&#xEA;s programas em quest&#xE3;o, apenas o primeiro crit&#xE9;rio foi plenamente satisfeito - ou seja, todos os programas puderam contar com o suporte de burocracias governamentais profissionalizadas. Nesse sentido, al&#xE9;m da participa&#xE7;&#xE3;o formal de integrantes do primeiro escal&#xE3;o de diversos minist&#xE9;rios (Desenvolvimento, Industria e Comercio e da Casa Civil, por exemplo), tanto o Conselho Nacional de Desenvolvimento Industrial (CNDI), inst&#xE2;ncia deliberativa, quanto a Ag&#xEA;ncia Brasileira de Desenvolvimento Industrial (ABDI), inst&#xE2;ncia de gerenciamento, eram presididos por ministros de Estado - respectivamente, pelo chefe do Minist&#xE9;rio do Desenvolvimento, Industria e Com&#xE9;rcio (MDIC) e pelo chefe do Minist&#xE9;rio de Ci&#xEA;ncia e Tecnologia (MCT) (
					<xref ref-type="bibr" rid="B58">Stumm 
						<italic>et al.</italic>, 2019
					</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes, 2018a</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B33">2018b</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>).
				</p>
				<p>Quanto aos dois crit&#xE9;rios restantes, tamb&#xE9;m considerando os tr&#xEA;s casos conjuntamente, &#xE9; poss&#xED;vel sustentar que ambos estiveram longe de serem satisfeitos. No que diz respeito aos mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o, foi poss&#xED;vel verificar que essa fun&#xE7;&#xE3;o caberia (em tese) &#xE0; ABDI. N&#xE3;o obstante, conforme j&#xE1; observado por outros pesquisadores, embora pensada para ser uma ag&#xEA;ncia, a ABDI &#xE9; (na pr&#xE1;tica) uma entidade integrante do sistema S (Servi&#xE7;o Social Aut&#xF4;nomo) e, portanto, n&#xE3;o participa formalmente da administra&#xE7;&#xE3;o p&#xFA;blica. Assim sendo, a referida entidade padece de limita&#xE7;&#xF5;es b&#xE1;sicas que a impedem de funcionar como uma inst&#xE2;ncia de coordena&#xE7;&#xE3;o. Um exemplo emblem&#xE1;tico manifestou-se na aus&#xEA;ncia de autoridade convocat&#xF3;ria da referida entidade sobre aquelas institui&#xE7;&#xF5;es que fazem parte da Administra&#xE7;&#xE3;o P&#xFA;blica direta ou indireta - esse d&#xE9;ficit de poder fez com que a ABDI enfrentasse dificuldades, inclusive, para empossar sua diretoria (
					<xref ref-type="bibr" rid="B56">Stumm, 2017</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B57">2016</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B2">Almeida, 2009</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B60">Suzigan &#x26; Furtado, 2006</xref>).
				</p>
				<p>No que se refere aos mecanismos de monitoramento, &#xE9; poss&#xED;vel dizer que ou eles n&#xE3;o existiam ou funcionavam de maneira prec&#xE1;ria. Esse problema tamb&#xE9;m j&#xE1; foi identificado em trabalhos anteriores e pode ser visto como uma consequ&#xEA;ncia das defici&#xEA;ncias de coordena&#xE7;&#xE3;o institucional referidas anteriormente. O ponto nevr&#xE1;lgico da quest&#xE3;o &#xE9; que pol&#xED;tica industrial necessita de &#x201C;coordena&#xE7;&#xE3;o 
					<italic>ex ante</italic>&#x201D; (
					<xref ref-type="bibr" rid="B60">Suzigan &#x26; Furtado, 2006</xref>), ao passo que a constitui&#xE7;&#xE3;o da estrutura institucional dos programas de pol&#xED;tica industrial no Brasil tem sido 
					<italic>ad hoc</italic> (
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>). Nesse sentido, embora institui&#xE7;&#xF5;es como o CNDI e a ABDI contem com a participa&#xE7;&#xE3;o formal de ministros de Estado, estes o fazem usando &#x201C;um segundo chap&#xE9;u&#x201D; - j&#xE1; que respondem e prestam contas formalmente para outras institui&#xE7;&#xF5;es. Por causa disso, a estrutura institucional da pol&#xED;tica industrial recente no Brasil tem sido &#x201C;oca&#x201D; - &#x201C;j&#xE1; que as compet&#xEA;ncias decis&#xF3;rias formais n&#xE3;o est&#xE3;o ali, mas nos &#xF3;rg&#xE3;os constituintes (minist&#xE9;rios, autarquias, empresas estatais e bancos p&#xFA;blicos)&#x201D; (
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>, p. 36). Disso decorre que &#xF3;rg&#xE3;os como o CNDI e ABDI sequer contam com um regime de compet&#xEA;ncias claramente definido, o que, por sua vez, inviabiliza rotinas e processos b&#xE1;sicos para a implementa&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas, entre os quais o estabelecimento de ferramentas elementares de avalia&#xE7;&#xE3;o e monitoramento.
				</p>
				<p>A dimens&#xE3;o das 
					<italic>capacidades pol&#xED;tico-relacionais</italic> tamb&#xE9;m contempla tr&#xEA;s atributos distintos, como vimos: i) intera&#xE7;&#xF5;es institucionalizadas entre atores burocr&#xE1;ticos e agentes pol&#xED;ticos (APOL); (ii) funcionamento de mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o social (como conselhos e audi&#xEA;ncias p&#xFA;blicas) (PART) e (iii) fiscaliza&#xE7;&#xE3;o por parte das ag&#xEA;ncias de controle (CONT).
				</p>
				<p>Nesta dimens&#xE3;o, novamente considerando os tr&#xEA;s programas conjuntamente, an&#xE1;lise mostrou um n&#xED;vel ainda mais baixo de capacidade: nenhum dos tr&#xEA;s crit&#xE9;rios previstos no modelo anal&#xED;tico-conceitual foi satisfeito. No que se refere ao primeiro deles, embora algumas demandas no &#xE2;mbito da PITCE tenham tido que passar pelo crivo do Congresso Nacional, &#xE9; poss&#xED;vel sustentar, considerando o per&#xED;odo como um todo, que n&#xE3;o houve intera&#xE7;&#xF5;es institucionalizadas entre atores burocr&#xE1;ticos e agentes pol&#xED;ticos. Quanto ao segundo crit&#xE9;rio, por sua vez, &#xE9; poss&#xED;vel dizer que n&#xE3;o houve institucionaliza&#xE7;&#xE3;o de mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o social. Isso porque, mesmo naquelas inst&#xE2;ncias onde poderia ter havido a institucionaliza&#xE7;&#xE3;o desses mecanismos, como no CNDI e na ABDI, verificou-se a presen&#xE7;a de defici&#xEA;ncias b&#xE1;sicas que, de sa&#xED;da, inviabilizaram a empreitada. Primeiro, n&#xE3;o havia crit&#xE9;rios claros e formalmente definidos para a escolha dos integrantes desses &#xF3;rg&#xE3;os. Segundo, n&#xE3;o havia uma agenda p&#xFA;blica ou um cronograma que definisse a periodicidade e a pauta das reuni&#xF5;es no &#xE2;mbito daquelas institui&#xE7;&#xF5;es. Por fim, a intera&#xE7;&#xE3;o entre agentes p&#xFA;blicos e privados tendeu a ocorrer de maneira n&#xE3;o-institucionalizada, por meio de contatos pessoais ou informais (
					<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes, 2018a</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B33">2018b</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B49">Schneider, 2004</xref>).
				</p>
				<p>No que diz respeito ao terceiro crit&#xE9;rio previsto no modelo, tamb&#xE9;m n&#xE3;o h&#xE1; ind&#xED;cios de fiscaliza&#xE7;&#xE3;o efetiva seja por parte das ag&#xEA;ncias de controle seja atrav&#xE9;s de escrut&#xED;nio p&#xFA;blico. No caso deste &#xFA;ltimo, como j&#xE1; foi dito, simplesmente n&#xE3;o existia um regime de compet&#xEA;ncias efetivo, que possibilitasse o estabelecimento de rotinas e processos administrativos consistentes, dotados de instrumentos eficazes de avalia&#xE7;&#xE3;o e monitoramento de pol&#xED;ticas. A inexist&#xEA;ncia de uma rotina administrativa nesses moldes, por sua vez, dificulta inclusive o trabalho das ag&#xEA;ncias de controle - uma vez que as informa&#xE7;&#xF5;es mais b&#xE1;sicas sobre esses programas n&#xE3;o est&#xE3;o dispon&#xED;veis, n&#xE3;o existem ou s&#xE3;o omitidas. (
					<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes, 2018a</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B33">2018b</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro, 2013a</xref>). Um exemplo emblem&#xE1;tico deste &#xFA;ltimo caso foi mostrado por Mansueto Almeida, tendo como base as opera&#xE7;&#xF5;es de empr&#xE9;stimos do Tesouro Nacional para bancos p&#xFA;blicos. O levantamento realizado pelo autor mostrou que entre 2006 e 2010 essas opera&#xE7;&#xF5;es sa&#xED;ram de 0 (zero) para R$ 255,7 bilh&#xF5;es - mais de 90% desse volume destinado ao BNDES. At&#xE9; outubro de 2010, no entanto, essas informa&#xE7;&#xF5;es n&#xE3;o haviam sequer sido publicadas. Dado que a hip&#xF3;tese de ignor&#xE2;ncia da equipe t&#xE9;cnica do Tesouro Nacional &#xE9; por demais esdr&#xFA;xula para ser considerada, concluise que a entidade optou por omitir essas informa&#xE7;&#xF5;es do escrut&#xED;nio p&#xFA;blico (
					<xref ref-type="bibr" rid="B1">Almeida, 2011</xref>).
				</p>
				<p>Isso posto, a 
					<xref ref-type="table" rid="t3">Tabela 1</xref> sintetiza o resultado da verifica&#xE7;&#xE3;o dos crit&#xE9;rios envolvidos no modelo anal&#xED;tico aqui utilizado - em termos dicot&#xF4;micos, 0 significa crit&#xE9;rio n&#xE3;o satisfeito (ou aus&#xEA;ncia do atributo) e 1 crit&#xE9;rio satisfeito (ou presen&#xE7;a do atributo). &#xC9; partir dos resultados apresentados na 
					<xref ref-type="table" rid="t3">Tabela 1</xref> que se define os n&#xED;veis de capacidades geradas pelos arranjos institucionais das pol&#xED;ticas aqui analisadas. Cada um dos dois tipos de capacidades previstas no modelo (t&#xE9;cnicas e pol&#xED;ticas) foi dividido em tr&#xEA;s n&#xED;veis: alta (2), m&#xE9;dia (1) e baixa (0). Para ser considerado de alta capacidade o arranjo analisado precisa satisfazer 3 de 3 dos crit&#xE9;rios empregados; para ser considerado de m&#xE9;dia capacidade o aproveitamento precisa ser 2 de 3; se apenas 1 ou nenhum dos crit&#xE9;rios tiverem sido satisfeitos, o arranjo em quest&#xE3;o &#xE9; considerado de baixa capacidade (
					<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>, p. 130).
				</p>
				<table-wrap id="t3">
					<label>Tabela 1</label>
					<caption>
						<title>Crit&#xE9;rios para avalia&#xE7;&#xE3;o das capacidades t&#xE9;cnico-administrativa e pol&#xED;tico-relacionais</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="14%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="left" valign="top" rowspan="2">Casos</th>
								<th align="center" valign="top" colspan="3" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Capacidades t&#xE9;cnico-administrativas</th>
								<th align="center" valign="top" colspan="3" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Capacidades pol&#xED;tico-relacionais</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center" valign="middle">ORGA</th>
								<th align="center" valign="middle">COOR</th>
								<th align="center" valign="middle">MONI</th>
								<th align="center" valign="middle">APOL</th>
								<th align="center" valign="middle">PART</th>
								<th align="center" valign="middle">CONT</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PITCE</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PDP</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PBM</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: o autor.</attrib>
						<attrib>Nota dos editores: ORGA &#xE9; abreviatura de &#x201C;Organiza&#xE7;&#xE3;o burocr&#xE1;tica profissionalizada&#x201D;; COOR &#xE9; abreviatura de &#x201C;Mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o&#x201D;; MONI &#xE9; abreviatura de &#x201C;Mecanismos de monitoramento&#x201D;; APOL &#xE9; abreviatura de &#x201C;Intera&#xE7;&#xF5;es pol&#xED;ticas institucionalizadas&#x201D;; CONT &#xE9; abreviatura de &#x201C;Instrumentos de controle&#x201D;.</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<p>A 
					<xref ref-type="table" rid="t4">Tabela 2</xref> apresenta a s&#xED;ntese das capacidades - t&#xE9;cnico-administrativas e pol&#xED;tico-relacionais - geradas pelos arranjos institucionais dos tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica industrial sob an&#xE1;lise. Adicionalmente, a mesma Tabela tamb&#xE9;m traz as capacidades desses arranjos em termos de resultados alcan&#xE7;ados. Estes tamb&#xE9;m s&#xE3;o analisados sob duas &#xF3;ticas: produto e inova&#xE7;&#xE3;o. O primeiro diz respeito a entrega de produtos propriamente dita- ou seja, se os objetivos estipulados foram atingidos. O segundo refere-se &#xE0; inova&#xE7;&#xE3;o institucional - isto &#xE9;, se durante o processo de implementa&#xE7;&#xE3;o da pol&#xED;tica, em fun&#xE7;&#xE3;o da participa&#xE7;&#xE3;o de novos atores, foi poss&#xED;vel observar processos de aprendizagem e/ou inova&#xE7;&#xE3;o para tentar superar as dificuldades encontradas. Nos casos em tela, como pode ser visto na Tabela, n&#xE3;o ocorreu nem uma coisa nem outra: ou seja, nem atingiu-se os objetivos pretendidos
					<xref ref-type="fn" rid="fn17">
						<sup>17</sup>
					</xref>, nem produziu-se inova&#xE7;&#xF5;es institucionais que permitissem contornar as dificuldades encontradas. Nos dois casos, portanto, os arranjos institucionais dessas pol&#xED;ticas foram classificados como sendo de baixa capacidade.
				</p>
				<table-wrap id="t4">
					<label>Tabela 2</label>
					<caption>
						<title>Capacidades estatais e resultados observados</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="20%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="left" valign="middle" rowspan="2">Casos</th>
								<th align="center" valign="middle" colspan="2" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Capacidades estatais</th>
								<th align="center" valign="middle" colspan="2" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Resultados</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center" valign="middle">T&#xE9;cnico-administrativas</th>
								<th align="center" valign="middle">Pol&#xED;tico-relacionais</th>
								<th align="center" valign="middle">Produto</th>
								<th align="center" valign="middle">Inova&#xE7;&#xE3;o</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PITCE</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PDP</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PBM</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: o autor.</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
			</sec>
			<sec>
				<title>VI.2. Comparando os n&#xED;veis de capacidades observados nas pol&#xED;ticas industriais e sociais</title>
				<p>O objetivo desta subse&#xE7;&#xE3;o &#xE9; comparar os n&#xED;veis de capacidades observados nos arranjos institucionais que conduziram os programas de pol&#xED;tica industrial do per&#xED;odo 2004-2014 com aqueles observados em arranjos que conduziram programas de pol&#xED;tica social no mesmo per&#xED;odo. Para tanto, utilizamos aqui os dados observados em tr&#xEA;s arranjos de pol&#xED;ticas sociais, dispon&#xED;veis na j&#xE1; citada an&#xE1;lise comparativa realizada em 
					<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016)</xref>. O procedimento realizado aqui &#xE9;, inicialmente, o mesmo que foi utilizado na se&#xE7;&#xE3;o anterior - ou seja, observa-se a presen&#xE7;a ou a aus&#xEA;ncia dos atributos em cada uma das dimens&#xF5;es anal&#xED;ticas para, a partir deles, aferir os n&#xED;veis de capacidades t&#xE9;cnicas e pol&#xED;ticas gerados em cada um dos arranjos considerados. As informa&#xE7;&#xF5;es est&#xE3;o reunidas nas 
					<xref ref-type="table" rid="t5">Tabelas 3</xref> e 
					<xref ref-type="table" rid="t6">4</xref>.
				</p>
				<table-wrap id="t5">
					<label>Tabela 3</label>
					<caption>
						<title>Capacidades estatais observadas (programas selecionados)</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="14%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="left" valign="top">Casos</th>
								<th align="center" valign="top" colspan="3" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Capacidades t&#xE9;cnico-administrativas</th>
								<th align="center" valign="top" colspan="3" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Capacidades pol&#xED;tico-relacionais</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="left" valign="middle"/>
								<th align="center" valign="middle">ORGA</th>
								<th align="center" valign="middle">COOR</th>
								<th align="center" valign="middle">MONI</th>
								<th align="center" valign="middle">APOL</th>
								<th align="center" valign="middle">PART</th>
								<th align="center" valign="middle">CONT</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PRONATEC</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">MCMV</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PBF</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PITCE</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PDP</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PBM</td>
								<td align="center" valign="top">sim (1)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
								<td align="center" valign="top">n&#xE3;o (0)</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: adaptado pelo autor a partir de 
							<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016</xref>, p. 131).
						</attrib>
						<attrib>Nota dos editores: ORGA &#xE9; abreviatura de &#x201C;Organiza&#xE7;&#xE3;o burocr&#xE1;tica profissionalizada&#x201D;; COOR &#xE9; abreviatura de &#x201C;Mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o&#x201D;; MONI &#xE9; abreviatura de &#x201C;Mecanismos de monitoramento&#x201D;; APOL &#xE9; abreviatura de &#x201C;Intera&#xE7;&#xF5;es pol&#xED;ticas institucionalizadas&#x201D;; CONT &#xE9; abreviatura de &#x201C;Instrumentos de controle&#x201D;.</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<table-wrap id="t6">
					<label>Tabela 4</label>
					<caption>
						<title>Capacidades estatais e resultados observados (programas selecionados)</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="20%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="left" valign="top" rowspan="2">Casos</th>
								<th align="center" valign="top" colspan="2" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Capacidades estatais</th>
								<th align="center" valign="top" colspan="2" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Resultados</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center" valign="middle">T&#xE9;cnico-administrativas</th>
								<th align="center" valign="middle">Pol&#xED;tico-relacionais</th>
								<th align="center" valign="middle">Produto</th>
								<th align="center" valign="middle">Inova&#xE7;&#xE3;o</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PRONATEC</td>
								<td align="center" valign="top">alta (2)</td>
								<td align="center" valign="top">alta (2)</td>
								<td align="center" valign="top">alta (1)</td>
								<td align="center" valign="top">alta (1)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">MCMV</td>
								<td align="center" valign="top">alta (2)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">alta (1)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PBF</td>
								<td align="center" valign="top">alta (2)</td>
								<td align="center" valign="top">m&#xE9;dia (1)</td>
								<td align="center" valign="top">alta (1)</td>
								<td align="center" valign="top">alta (1)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PITCE</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PDP</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="left" valign="top">PMB</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
								<td align="center" valign="top">baixa (0)</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: adaptado pelo autor a partir de 
							<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016</xref>, p. 131).
						</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<p>A 
					<xref ref-type="table" rid="t5">Tabela 3</xref> resume a presen&#xE7;a ou aus&#xEA;ncia dos atributos utilizados para medir os n&#xED;veis de capacidades t&#xE9;cnicas e pol&#xED;ticas envolvidos em seis arranjos institucionais: os tr&#xEA;s referentes &#xE0;s pol&#xED;ticas industriais j&#xE1; apresentados; e tr&#xEA;s referentes a pol&#xED;ticas sociais do mesmo per&#xED;odo (PRONATEC, MCVM e PBF).
				</p>
				<p>A 
					<xref ref-type="table" rid="t6">Tabela 4</xref> re&#xFA;ne as informa&#xE7;&#xF5;es sobre os n&#xED;veis de capacidades gerados em cada arranjo institucional - em termos t&#xE9;cnicos-administrativos e pol&#xED;tico-relacionais, de um lado, e em termos de resultados alcan&#xE7;ados (entrega de produtos e inova&#xE7;&#xF5;es apresentadas), de outro - para os mesmos casos contemplados na 
					<xref ref-type="table" rid="t5">Tabela 3</xref>.
				</p>
				<p>Como se nota, h&#xE1; diferen&#xE7;as contundentes em termos de capacidades geradas, quando se compara os arranjos institucionais que conduziram os tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica industrial mais recentes (PITCE, PDP e PBM) com aqueles que conduziram pol&#xED;ticas sociais (PRONATEC, MCMV e PBF) do mesmo per&#xED;odo. As diferen&#xE7;as mais gritantes est&#xE3;o na dimens&#xE3;o t&#xE9;cnico-administrativa: enquanto PRONATEC, MCMV e PBF apresentaram capacidade alta (2) nesse quesito, nenhum dos programas de pol&#xED;tica industrial alcan&#xE7;ou sequer o n&#xED;vel m&#xE9;dio (1) - todos geraram n&#xED;veis de capacidades classificados como baixos (0), apresentando defici&#xEA;ncias muito evidentes em termos de coordena&#xE7;&#xE3;o (COOR) e monitoramento (MONI).</p>
				<p>No que concerne &#xE0; dimens&#xE3;o pol&#xED;tico-relacional, por sua vez, tamb&#xE9;m h&#xE1; diferen&#xE7;as imensas entre os arranjos considerados - nenhum dos tr&#xEA;s crit&#xE9;rios envolvidos foram satisfeitos e os n&#xED;veis de capacidades gerados foram classificados como baixos (0) nos tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica industrial. Em termos comparativos, no entanto, houve maior oscila&#xE7;&#xE3;o nos outros arranjos considerados: embora o PRONATEC tamb&#xE9;m tenha gerado capacidades classificadas como alta (2) nesta dimens&#xE3;o, as capacidades geradas no &#xE2;mbito do MCMV e do PBF foram classificadas como baixas (0) e m&#xE9;dias (1), respectivamente.</p>
				<p>A quest&#xE3;o que surge a partir das informa&#xE7;&#xF5;es apresentadas acima &#xE9; se seria poss&#xED;vel estabelecer algum tipo de rela&#xE7;&#xE3;o entre os n&#xED;veis de capacidades observados, de um lado, e os resultados alcan&#xE7;ados, de outro. Uma das maneiras de se avan&#xE7;ar nessa dire&#xE7;&#xE3;o, &#xE9; lan&#xE7;ando m&#xE3;o da compara&#xE7;&#xE3;o sistem&#xE1;tica entre as categorias das vari&#xE1;veis observadas. Para fazer isso, quando se tem dispon&#xED;vel para observa&#xE7;&#xE3;o um pequeno n&#xFA;mero de casos complexos, pode-se utilizar a t&#xE9;cnica de 
					<italic>Qualitative Comparative Analysis</italic> (QCA). O que esse procedimento permite, na pr&#xE1;tica, &#xE9; a verifica&#xE7;&#xE3;o de padr&#xF5;es associativos entre condi&#xE7;&#xF5;es e resultados - utilizando para isso &#xE1;lgebra booleana e teoria dos conjuntos. Dessas forma, &#xE9; poss&#xED;vel identificar padr&#xF5;es associativos mesmo a partir da observa&#xE7;&#xE3;o de poucos casos
					<xref ref-type="fn" rid="fn18">
						<sup>18</sup>
					</xref>. Para operacionalizar essa t&#xE9;cnica, como j&#xE1; foi dito, recorreu-se aqui &#xE0; vers&#xE3;o mais recente (1.6) do Tosmana - um 
					<italic>software</italic> desenvolvido especificamente para mecanizar a aplica&#xE7;&#xE3;o do QCA.
				</p>
			</sec>
			<sec>
				<title>VI.3. Padr&#xF5;es associativos entre categorias de vari&#xE1;veis</title>
				<p>Para verificar a exist&#xEA;ncia de algum tipo de associa&#xE7;&#xE3;o entre os n&#xED;veis de capacidades e os resultados observados, utilizou-se o Tosmana para transformar a 
					<xref ref-type="table" rid="t6">Tabela 4</xref> em uma 
					<italic>truth table</italic>, considerando as duas vari&#xE1;veis presentes em cada uma dessas dimens&#xF5;es. As 
					<xref ref-type="table" rid="t7">Tabelas 5</xref> e 
					<xref ref-type="table" rid="t8">6</xref> mostram os resultados.
				</p>
				<table-wrap id="t7">
					<label>Tabela 5</label>
					<caption>
						<title>Tabela de configura&#xE7;&#xF5;es de casos para a vari&#xE1;vel de resultado (entrega de produtos)</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="25%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="center" valign="top" colspan="2" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Condi&#xE7;&#xF5;es</th>
								<th align="center" valign="top" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Vari&#xE1;vel de Resultado</th>
								<th align="center" valign="top" rowspan="2">Casos</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center" valign="middle">CAP_TEC_ADM</th>
								<th align="center" valign="middle">CAP_POL_REL</th>
								<th align="center" valign="middle">PROD</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">PITCE, PDP, PBM</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">MCMV</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">PBF</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">PRONATEC</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: o autor.</attrib>
						<attrib>Nota dos editores: CAP_TEC_ADM &#xE9; abreviatura de &#x201C;capacidade t&#xE9;cnico-administrativa&#x201D;, CAP_POL_REL &#xE9; abreviatura de &#x201C;capacidade pol&#xED;tico-relacional&#x201D; e PROD &#xE9; abreviatura de &#x201C;entrega de produtos (objetivos alcan&#xE7;ados pelo programa)&#x201D;. A descri&#xE7;&#xE3;o das siglas mencionadas na coluna Casos est&#xE1; no gloss&#xE1;rio ao final do artigo.</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<table-wrap id="t8">
					<label>Tabela 6</label>
					<caption>
						<title>Tabela de configura&#xE7;&#xF5;es de casos para a vari&#xE1;vel de resultado (inova&#xE7;&#xE3;o)</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="25%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="center" valign="top" colspan="2" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Condi&#xE7;&#xF5;es</th>
								<th align="center" valign="top" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Vari&#xE1;vel de Resultado</th>
								<th align="center" valign="top" rowspan="2">Casos</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center" valign="middle">CAP_TEC_ADM</th>
								<th align="center" valign="middle">CAP_POL_REL</th>
								<th align="center" valign="middle">INOV</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">PITCE, PDP, PBM</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">MCMV</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">PBF</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">2</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">PRONATEC</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: o autor.</attrib>
						<attrib>Nota dos editores: CAP_TEC_ADM &#xE9; abreviatura de &#x201C;capacidade t&#xE9;cnico-administrativa&#x201D;, CAP_POL_REL &#xE9; abreviatura de &#x201C;capacidade pol&#xED;tico-relacional&#x201D;. INOV significa a ocorr&#xEA;ncia de pr&#xE1;ticas inovadoras (nao previstas inicialmente) para superar dificuldades que surgem durante o processo de implementa&#xE7;&#xE3;o das pol&#xED;ticas. A descri&#xE7;&#xE3;o das siglas mencionadas na coluna Casos est&#xE1; no gloss&#xE1;rio ao final do artigo.</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<p>A 
					<xref ref-type="table" rid="t7">Tabela 5</xref> apresenta quatro configura&#xE7;&#xF5;es de casos distintas, tr&#xEA;s delas associadas &#xE0; alta entrega de produtos (vari&#xE1;vel de resultado = 1) e uma delas &#xE0; baixa entrega de produtos (vari&#xE1;vel de resultado = 0). Olhando para a mesma Tabela tamb&#xE9;m &#xE9; poss&#xED;vel perceber que a vari&#xE1;vel de resultado = 1 ocorre somente na presen&#xE7;a da condi&#xE7;&#xE3;o &#x201C;altas capacidades t&#xE9;cnico-administrativas&#x201D; (valor = 2). Isso significa que, ap&#xF3;s a minimiza&#xE7;&#xE3;o booleana, a alta entrega de produtos (vari&#xE1;vel de resultado = 1) foi associada com altos n&#xED;veis de capacidades t&#xE9;cnico-administrativas, conforme descrito pela F&#xF3;rmula abaixo:
				</p>
				<p>
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq1">F&#xF3;rmula 1</xref> (minimiza&#xE7;&#xE3;o das configura&#xE7;&#xF5;es de casos com vari&#xE1;vel de resultado PROD {1}, sem restos l&#xF3;gicos):
				</p>
				<disp-formula id="eq1">
					<label>(1)</label>
					<mml:math id="m1" display="block">
						<mml:mtable columnalign="left">
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mtext>CAP&#x5F;TEC&#x5F;ADM</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mtext>2</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
									<mml:mo>&#x2192;</mml:mo>
									<mml:mtext>PROD</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mtext>1</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mo stretchy="false">(</mml:mo>
									<mml:mtext>PRONATEC</mml:mtext>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:mtext>&#x2009;MCMV</mml:mtext>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:mtext>&#x2009;PBF</mml:mtext>
									<mml:mo stretchy="false">)</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
						</mml:mtable>
					</mml:math>
				</disp-formula>
				<p>A leitura da 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq1">F&#xF3;rmula 1</xref> pode ser feita da seguinte maneira: para os casos PRONATEC, MCMV e PBF, altos n&#xED;veis de capacidades t&#xE9;cnico-administrativas est&#xE3;o associados a alta entrega de produtos.
				</p>
				<p>A 
					<xref ref-type="table" rid="t8">Tabela 6</xref> tamb&#xE9;m traz quatro diferentes configura&#xE7;&#xF5;es de casos - mas, desta feita, a divis&#xE3;o entre elas &#xE9; mais equitativa: duas delas est&#xE3;o associadas &#xE0; presen&#xE7;a de a&#xE7;&#xF5;es inovadoras durante o processo de implementa&#xE7;&#xE3;o da pol&#xED;tica, (vari&#xE1;vel de resultado = 1) e duas &#xE0; aus&#xEA;ncia dessas a&#xE7;&#xF5;es (vari&#xE1;vel de resultado=0).
				</p>
				<p>No que se refere &#xE0; minimiza&#xE7;&#xE3;o booleana, para a vari&#xE1;vel de resultado INOV{1}, a ocorr&#xEA;ncia do fen&#xF4;meno &#xE9; observada em duas combina&#xE7;&#xF5;es de condi&#xE7;&#xF5;es diferentes, conforme descrito na 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq2">F&#xF3;rmula 2</xref>:
				</p>
				<p>
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq2">F&#xF3;rmula 2</xref> (minimiza&#xE7;&#xE3;o das configura&#xE7;&#xF5;es de casos com resultado INOV{1}, sem restos l&#xF3;gicos):
				</p>
				<disp-formula id="eq2">
					<label>(2)</label>
					<mml:math id="m2" display="block">
						<mml:mtable columnalign='left'>
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mtext>CAP&#x5F;TEC&#x5F;ADM&#x7B;2&#x7D;</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x2009;*&#x2009;</mml:mo>
									<mml:mtext>CAP&#x5F;POL&#x5F;REL&#x7B;2&#x7D;</mml:mtext>
									<mml:mo stretchy='false'>(</mml:mo>
									<mml:mtext>PRONATEC</mml:mtext>
									<mml:mo stretchy='false'>)</mml:mo>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:mtext>CAP&#x5F;TEC&#x5F;ADM&#x7B;2&#x7D;&#x2009;*&#x2009;CAP&#x5F;POL&#x5F;REL&#x7B;1&#x7D;&#x2009;(PBF)</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x2192;</mml:mo>
									<mml:mtext>INOV</mml:mtext>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
						</mml:mtable>
					</mml:math>
				</disp-formula>
				<p>A 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq2">F&#xF3;rmula 2</xref> deve ser lida da seguinte maneira: a inova&#xE7;&#xE3;o ocorre em uma das seguintes configura&#xE7;&#xF5;es de casos - i) coincid&#xEA;ncia entre altas capacidades t&#xE9;cnico-administrativas e altas capacidades pol&#xED;tico-relacionais (PRONATEC) ou ii) coincid&#xEA;ncia entre altas capacidades t&#xE9;cnico-administrativas e m&#xE9;dias capacidades pol&#xED;tico-relacionais (PBF).
				</p>
				<p>Em busca de uma solu&#xE7;&#xE3;o mais parcimoniosa do que a foi descrita acima, &#xE9; poss&#xED;vel permitir que o Tosmana utilize os &#x201C;restos l&#xF3;gicos&#x201D; - isto &#xE9;, configura&#xE7;&#xF5;es causais (sem casos concretos) n&#xE3;o consideradas pelo 
					<italic>software</italic> durante a primeira minimiza&#xE7;&#xE3;o. Ao permitir que o 
					<italic>software</italic> utilize essas &#x201C;sobras&#x201D;, &#xE9; poss&#xED;vel conseguir uma solu&#xE7;&#xE3;o econ&#xF4;mica, como a que est&#xE1; contida na F&#xF3;rmula descrita abaixo:
				</p>
				<p>
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq3">F&#xF3;rmula 3</xref> (minimiza&#xE7;&#xE3;o das configura&#xE7;&#xF5;es de casos com vari&#xE1;vel de resultado INOV{1}, com restos l&#xF3;gicos):
				</p>
				<disp-formula id="eq3">
					<label>(3)</label>
					<mml:math id="m3" display="block">
						<mml:mtable columnalign="left">
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mtext>POL</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:mn>2</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
									<mml:mo>&#x2192;</mml:mo>
									<mml:mtext>INOV</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mo stretchy="false">(</mml:mo>
									<mml:mtext>PRONATEC+PBF</mml:mtext>
									<mml:mo stretchy="false">)</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
						</mml:mtable>
					</mml:math>
				</disp-formula>
				<p>A 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq3">F&#xF3;rmula 3</xref> significa que, ao utilizar os restos l&#xF3;gicos, o 
					<italic>software</italic> encontrou um padr&#xE3;o de associa&#xE7;&#xE3;o mais simples entre as vari&#xE1;veis: a ocorr&#xEA;ncia de inova&#xE7;&#xE3;o, para os casos PRONATEC e PBF, tem como condi&#xE7;&#xF5;es m&#xED;nimas n&#xED;veis altos ou m&#xE9;dios de capacidades pol&#xED;tico-relacionais.
				</p>
				<p>Com base no que foi exposto at&#xE9; aqui, h&#xE1; dois achados a se destacar: i) altas capacidades t&#xE9;cnico-administrativas est&#xE3;o associadas com a alta entrega de produtos; ii) m&#xE9;dias e altas capacidades pol&#xED;tico-relacionais est&#xE3;o associadas &#xE0; ocorr&#xEA;ncia de a&#xE7;&#xF5;es inovadoras durante o processo de implementa&#xE7;&#xE3;o das pol&#xED;ticas. Isso significa que diferentes tipos de capacidades estatais est&#xE3;o associados a diferentes tipos de resultados - conforme j&#xE1; havia sido observado por 
					<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016)</xref>. Como notam os autores, esses caminhos j&#xE1; haviam sido apontados pela literatura pertinente - isto &#xE9;, tanto a import&#xE2;ncia de burocracias tecnicamente competentes para a efic&#xE1;cia das pol&#xED;ticas quanto &#x201C;uma associa&#xE7;&#xE3;o potencial entre a inclus&#xE3;o das m&#xFA;ltiplas partes interessadas nos processos de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas com a aprendizagem e a inova&#xE7;&#xE3;o&#x201D; (
					<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>. p. 134).
				</p>
				<p>Por outro lado, seguindo pelo caminho trilhado pelos autores, &#xE9; poss&#xED;vel tentar esclarecer um pouco mais os mecanismos pelos quais as diferentes categorias dessas vari&#xE1;veis se associam. A subse&#xE7;&#xE3;o seguinte avan&#xE7;a nessa dire&#xE7;&#xE3;o.</p>
			</sec>
			<sec>
				<title>VI.4. Mecanismos explicativos</title>
				<p>Ao se constatar a exist&#xEA;ncia de associa&#xE7;&#xF5;es entre as condi&#xE7;&#xF5;es (n&#xED;veis capacidades) e os resultados (entrega de produtos e ocorr&#xEA;ncia de inova&#xE7;&#xE3;o) observados, n&#xE3;o se explica como essas vari&#xE1;veis se associam - ou seja, os mecanismos explicativos permanecem desconhecidos. O objetivo desta subse&#xE7;&#xE3;o &#xE9; justamente revelar esses mecanismos explicativos. Para tanto, ao inv&#xE9;s de considerar como condi&#xE7;&#xF5;es as vari&#xE1;veis agregadas (capacidades t&#xE9;cnico-administrativas e pol&#xED;tico-institucionais), ser&#xE3;o utilizados, para produzir as 
					<italic>truth tables</italic>, os atributos de cada uma dessas vari&#xE1;veis - conforme apresentados na 
					<xref ref-type="table" rid="t5">Tabela 3</xref>.
				</p>
				<p>Como j&#xE1; sabemos com qual vari&#xE1;vel de resultado cada um dos dois tipos de capacidades est&#xE1; relacionado, tratar-se-&#xE1; de investigar de que forma os atributos (crit&#xE9;rios utilizados para classifica&#xE7;&#xE3;o) dessas vari&#xE1;veis se relacionam com entrega de produtos (
					<xref ref-type="table" rid="t9">Tabela 7</xref>) e com inova&#xE7;&#xE3;o (
					<xref ref-type="table" rid="t10">Tabela 8</xref>).
				</p>
				<table-wrap id="t9">
					<label>Tabela 7</label>
					<caption>
						<title>Configura&#xE7;&#xF5;es de casos (atributos) para a vari&#xE1;vel de resultado (produto)</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="20%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="center" valign="top" colspan="3" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Condi&#xE7;&#xF5;es</th>
								<th align="center" valign="top" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Resultados</th>
								<th align="center" valign="top" rowspan="2">Casos</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center" valign="middle">ORGA</th>
								<th align="center" valign="middle">COOR</th>
								<th align="center" valign="middle">MONI</th>
								<th align="center" valign="middle">PROD</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">PITCE, PDP, PBM</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">MCMV, PBF, PRONATEC</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: o autor.</attrib>
						<attrib>Nota dos editores: ORGA &#xE9; abreviatura de &#x201C;Organiza&#xE7;&#xE3;o burocr&#xE1;tica profissionalizada&#x201D;; COOR &#xE9; abreviatura de &#x201C;Mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o&#x201D;; PROD &#xE9; abreviatura de &#x201C;entrega de produtos (objetivos alcan&#xE7;ados pelo programa)&#x201D;. A descri&#xE7;&#xE3;o das siglas mencionadas na coluna Casos est&#xE1; no gloss&#xE1;rio ao final do artigo.</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<table-wrap id="t10">
					<label>Tabela 8</label>
					<caption>
						<title>Configura&#xE7;&#xF5;es de casos (atributos) para a vari&#xE1;vel de resultado (inova&#xE7;&#xE3;o)</title>
					</caption>
					<table frame="hsides" rules="groups">
						<colgroup width="20%">
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead style="border-top: thin solid; border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<th align="center" valign="top" colspan="3" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Condi&#xE7;&#xF5;es</th>
								<th align="center" valign="top" style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">Resultados</th>
								<th align="center" valign="top">Casos</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center" valign="middle">APOL</th>
								<th align="center" valign="middle">PART</th>
								<th align="center" valign="middle">CON</th>
								<th align="center" valign="middle">INOVA&#xC7;&#xC3;O</th>
								<th align="center" valign="middle"/>
							</tr>
						</thead>
						<tbody style="border-bottom: thin solid; border-color: #000000">
							<tr>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">PITCE, PDP, PBM</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">MCMV</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">0</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">PBF</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">1</td>
								<td align="center" valign="top">PRONATEC</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<attrib>Fonte: o autor.</attrib>
						<attrib>Nota dos editores: APOL &#xE9; abreviatura de &#x201C;Agentes pol&#xED;ticos&#x201D;; PART &#xE9; abreviatura de &#x201C;Presen&#xE7;a efetiva de mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o social&#x201D;; CON &#xE9; abreviatura de &#xD3;rg&#xE3;os de controle&#x201D;. A descri&#xE7;&#xE3;o das siglas mencionadas na coluna Casos est&#xE1; no gloss&#xE1;rio ao final do artigo.</attrib>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
				<p>A 
					<xref ref-type="table" rid="t9">Tabela 7</xref>, como se nota, apresenta apenas duas configura&#xE7;&#xF5;es de casos, uma para vari&#xE1;vel de resultado = 1 e outra para vari&#xE1;vel de resultado = 0. Tamb&#xE9;m &#xE9; poss&#xED;vel perceber que cada configura&#xE7;&#xE3;o explica tr&#xEA;s dos seis casos analisados. A minimiza&#xE7;&#xE3;o booleana derivada da configura&#xE7;&#xE3;o de casos para vari&#xE1;vel de resultado = 1 &#xE9; a seguinte:
				</p>
				<p>
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq4">F&#xF3;rmula 4</xref> (minimiza&#xE7;&#xE3;o das configura&#xE7;&#xF5;es de casos com resultado PROD {1}, sem restos l&#xF3;gicos):
				</p>
				<disp-formula id="eq4">
					<label>(4)</label>
					<mml:math id="m4" display="block">
						<mml:mrow>
							<mml:mtext>ORGA&#x7B;1&#x7D;&#x2009;*&#x2009;COOR&#x7B;1&#x7D;&#x2009;&#x2009;*&#x2009;MONI&#x7B;1&#x7D;</mml:mtext>
							<mml:mo>&#x2192;</mml:mo>
							<mml:mtext>PROD&#x7B;1&#x7D;</mml:mtext>
						</mml:mrow>
					</mml:math>
				</disp-formula>
				<p>Como &#xE9; poss&#xED;vel perceber, os tr&#xEA;s programas que apresentaram alta entrega de produtos (PRONATEC, MCMV e PBF) s&#xE3;o caracterizados pela coincid&#xEA;ncia (presen&#xE7;a simult&#xE2;nea) dos tr&#xEA;s atributos contidos na vari&#xE1;vel capacidade t&#xE9;cnico-administrativa. S&#xE3;o eles a presen&#xE7;a e funcionamento i) de organiza&#xE7;&#xF5;es profissionalizadas (ORGA); (ii) de mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o (COOR) e (iii) de sistemas de monitoramento (MONI). Por outro lado, os casos que apresentaram baixa entrega de produtos (vari&#xE1;vel de resultado = 0) puderam contar apenas com o primeiro desses atributos.</p>
				<p>Em busca de uma solu&#xE7;&#xE3;o mais econ&#xF4;mica para o problema, tamb&#xE9;m aqui &#xE9; poss&#xED;vel pedir ao 
					<italic>software</italic> para incluir os restos l&#xF3;gicos no processo de minimiza&#xE7;&#xE3;o.
				</p>
				<p>
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq5">F&#xF3;rmula 5</xref> (minimiza&#xE7;&#xE3;o das configura&#xE7;&#xF5;es de casos com resultado PROD{1}, com restos l&#xF3;gicos):
				</p>
				<disp-formula id="eq5">
					<label>(5)</label>
					<mml:math id="m5" display="block">
						<mml:mtable columnalign="left">
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mtext>COOR</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
									<mml:mtext>&#x2009;&#x2009;*&#x2009;MONI</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
									<mml:mo>&#x2192;</mml:mo>
									<mml:mtext>PROD</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mo stretchy="false">(</mml:mo>
									<mml:mtext>PRONATEC</mml:mtext>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:mtext>&#x2009;MCMV</mml:mtext>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:mtext>&#x2009;PBF</mml:mtext>
									<mml:mo stretchy="false">)</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
						</mml:mtable>
					</mml:math>
				</disp-formula>
				<p>Como se percebe, a 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq5">F&#xF3;rmula 5</xref> indica que a presen&#xE7;a simult&#xE2;nea de mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o e de sistemas de monitoramento s&#xE3;o as condi&#xE7;&#xF5;es m&#xED;nimas para a ocorr&#xEA;ncia do fen&#xF4;meno observado: alta entrega de produtos. Ressalte-se que esses foram justamente os dois atributos ausentes nos casos dos programas de pol&#xED;tica industrial sob an&#xE1;lise (PITCE, PDP e PBM).
				</p>
				<p>A 
					<xref ref-type="table" rid="t10">Tabela 8</xref> re&#xFA;ne os atributos da dimens&#xE3;o capacidades pol&#xED;tico-relacionais e a vari&#xE1;vel de resultado inova&#xE7;&#xE3;o. Os atributos dessa dimens&#xE3;o s&#xE3;o os seguintes: i) intera&#xE7;&#xE3;o institucionalizada com agentes pol&#xED;ticos (APOL), ii) presen&#xE7;a efetiva de mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o social (PART) e iii) intera&#xE7;&#xE3;o com &#xF3;rg&#xE3;os de controle (CON).
				</p>
				<p>Neste caso, como se percebe, h&#xE1; quatro configura&#xE7;&#xF5;es de casos: tr&#xEA;s para vari&#xE1;vel de resultado = 1 e uma para vari&#xE1;vel de resultado = 0. O processo de minimiza&#xE7;&#xE3;o booleana, por sua vez, resultou em duas condi&#xE7;&#xF5;es explicativas m&#xED;nimas (ver 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq6">F&#xF3;rmula 6</xref>). Isso significa que a intera&#xE7;&#xE3;o institucionalizada dos agentes burocr&#xE1;ticos com agentes pol&#xED;ticos e com &#xF3;rg&#xE3;os de controle s&#xE3;o as condi&#xE7;&#xF5;es m&#xED;nimas para a ocorr&#xEA;ncia do fen&#xF4;meno observado: pr&#xE1;ticas inovadoras durante o processo de implementa&#xE7;&#xE3;o dos programas de pol&#xED;tica.
				</p>
				<p>
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq6">F&#xF3;rmula 6</xref> (minimiza&#xE7;&#xE3;o booleana das configura&#xE7;&#xF5;es de casos com resultado 1, sem restos l&#xF3;gicos):
				</p>
				<disp-formula id="eq6">
					<label>(6)</label>
					<mml:math id="m6" display="block">
						<mml:mtable columnalign="left">
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mtext>APOL</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
									<mml:mtext>&#x2009;&#x2009;*&#x2009;&#x2009;CONT</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
									<mml:mo>&#x2192;</mml:mo>
									<mml:mtext>INOV</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mo stretchy="false">(</mml:mo>
									<mml:mtext>PRONATEC+PBF</mml:mtext>
									<mml:mo stretchy="false">)</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
						</mml:mtable>
					</mml:math>
				</disp-formula>
				<p>Em busca de uma solu&#xE7;&#xE3;o ainda mais econ&#xF4;mica, novamente foi pedido ao 
					<italic>software</italic> para utilizar os restos l&#xF3;gicos para o processo de minimiza&#xE7;&#xE3;o. O resultado est&#xE1; na 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq7">Formula 7</xref>.
				</p>
				<p>
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq7">F&#xF3;rmula 7</xref> (minimiza&#xE7;&#xE3;o da configura&#xE7;&#xE3;o de casos com valor 1, com restos l&#xF3;gicos):
				</p>
				<disp-formula id="eq7">
					<label>(7)</label>
					<mml:math id="m7" display="block">
						<mml:mtable columnalign="left">
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mtext>APOL</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
									<mml:mtext>&#x2009;</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x2192;</mml:mo>
									<mml:mtext>INOV</mml:mtext>
									<mml:mo>&#x7B;</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>&#x7D;</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
							<mml:mtr>
								<mml:mtd>
									<mml:mo stretchy="false">(</mml:mo>
									<mml:mtext>PRONATEC+PBF</mml:mtext>
									<mml:mo stretchy="false">)</mml:mo>
								</mml:mtd>
							</mml:mtr>
						</mml:mtable>
					</mml:math>
				</disp-formula>
				<p>Como se percebe, para os mesmos casos explicados pela 
					<xref ref-type="disp-formula" rid="eq6">F&#xF3;rmula 6</xref> (PRONATEC e PBF), a intera&#xE7;&#xE3;o institucionalizada entre agentes burocr&#xE1;ticos e agentes pol&#xED;ticos &#xE9; a condi&#xE7;&#xE3;o m&#xED;nima para a ocorr&#xEA;ncia de pr&#xE1;ticas inovadoras. Novamente, &#xE9; importante ressaltar que em nenhum dos programas de pol&#xED;tica industrial inclu&#xED;dos na an&#xE1;lise esse atributo esteve presente.
				</p>
				<p>Isso posto, j&#xE1; &#xE9; poss&#xED;vel retomar &#xE0; quest&#xE3;o que motivou este artigo: por que os tr&#xEA;s programas de pol&#xED;tica industrial conduzidos durante este s&#xE9;culo fracassaram? Indo ao encontro da literatura que sugere que a constru&#xE7;&#xE3;o de capacidades estatais seja condi&#xE7;&#xE3;o necess&#xE1;ria (embora n&#xE3;o suficiente) ao processo de produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas, e diante das evid&#xEA;ncias apresentadas acima, &#xE9; poss&#xED;vel argumentar que o referido fracasso n&#xE3;o surpreende: surpresa haveria se arranjos institucionais incompetentes tecnicamente e incapazes politicamente tivessem alcan&#xE7;ado seus objetivos.</p>
			</sec>
		</sec>
		<sec sec-type="conclusions">
			<title>VII. Conclus&#xF5;es</title>
			<p>Este artigo tratou do fracasso das pol&#xED;ticas industrializantes recentemente conduzidas no Brasil. O objetivo, por sua vez, n&#xE3;o foi constatar o fracasso, j&#xE1; fartamente documentado, mas tentar compreend&#xEA;-lo. Por causa disso, a quest&#xE3;o que orientou o artigo foi a seguinte: por que os recentes programas de pol&#xED;tica industrial conduzidos no Brasil falharam? Para respond&#xEA;-la, lan&#xE7;ou-se m&#xE3;o de uma abordagem comparativa entre programas de pol&#xED;tica p&#xFA;blica, que envolveu al&#xE9;m das pol&#xED;ticas industriais, pol&#xED;ticas sociais do mesmo per&#xED;odo. A t&#xE9;cnica escolhida foi a 
				<italic>Qualitative Comparative Analysis</italic> (QCA), por permitir verificar a exist&#xEA;ncia de padr&#xF5;es associativos entre condi&#xE7;&#xF5;es causais e resultados, mesmo em desenhos de pesquisa envolvendo poucos casos, por meio da compara&#xE7;&#xE3;o sistem&#xE1;tica entre eles.
			</p>
			<p>A an&#xE1;lise comparativa mostrou resultados bastante contrastantes, em termos de n&#xED;veis de capacidades gerados: verificou-se n&#xED;veis distintos de capacidades (tanto t&#xE9;cnicas quanto pol&#xED;ticas) gerados pelos arranjos das pol&#xED;ticas industriais (baixo) e sociais (m&#xE9;dio e alto). A aplica&#xE7;&#xE3;o da t&#xE9;cnica de an&#xE1;lise qualitativa comparativa (QCA), por sua vez, permitiu verificar que os n&#xED;veis de capacidades observados est&#xE3;o associados aos resultados (alcan&#xE7;ados ou n&#xE3;o) e &#xE0;s pr&#xE1;ticas inovadoras (observadas ou n&#xE3;o) nas respectivas pol&#xED;ticas. Assim, para os casos aqui analisados, entrega de produtos depende de altos n&#xED;veis de capacidades t&#xE9;cnico-administrativas; a ocorr&#xEA;ncia de pr&#xE1;ticas inovadoras (denotando aprendizagem e melhorias durante o processo de implementa&#xE7;&#xE3;o), por sua vez, depende de n&#xED;veis altos ou m&#xE9;dios de capacidades pol&#xED;tico-relacionais; com baixos n&#xED;veis desses dois tipos de capacidade n&#xE3;o ocorrem nem uma coisa nem outra.</p>
			<p>Em uma perspectiva mais ampla, a an&#xE1;lise aqui empreendida corrobora a interpreta&#xE7;&#xE3;o bastante difundida nacional e internacionalmente de que o &#xEA;xito na produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas depende, em boa medida, do processo de constru&#xE7;&#xE3;o de capacidades. Essa interpreta&#xE7;&#xE3;o - que est&#xE1; longe ser novidade, remontando &#xE0; obra de Max Weber - tem sido constantemente atualizada por uma literatura cada vez mais numerosa e diversificada
				<xref ref-type="fn" rid="fn19">
					<sup>19</sup>
				</xref>. Nesse sentido, os diferentes n&#xED;veis de capacidades das institui&#xE7;&#xF5;es estatais, nas suas mais variadas formas, t&#xEA;m sido mobilizados para explicar diferentes n&#xED;veis de desempenho no processo de produ&#xE7;&#xE3;o de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas. Nessa seara, &#xE9; poss&#xED;vel destacar objetos e enfoques anal&#xED;ticos t&#xE3;o d&#xED;spares quanto pol&#xED;ticas nacionais voltadas &#xE0; promo&#xE7;&#xE3;o do desenvolvimento, seja no Brasil (
				<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes, 2018a</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B33">2018b</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires &#x26; Gomide, 2016</xref>; 
				<xref ref-type="bibr" rid="B37">2014</xref>) ou em pa&#xED;ses emergentes (
				<xref ref-type="bibr" rid="B24">Gomide &#x26; Boschi, 2016</xref>); pol&#xED;ticas subnacionais voltadas &#xE0; arrecada&#xE7;&#xE3;o tribut&#xE1;ria (
				<xref ref-type="bibr" rid="B28">Marenco 
					<italic>et al.</italic>, 2017
				</xref>); ou propostas de mensura&#xE7;&#xE3;o do impacto de diferentes tipos de capacidades nos &#xED;ndices de percep&#xE7;&#xE3;o da corrup&#xE7;&#xE3;o em pa&#xED;ses latino-americanos (
				<xref ref-type="bibr" rid="B31">Nascimento, 2018</xref>).
			</p>
			<p>O que h&#xE1; de comum nesse ambiente diverso &#xE9; justamente a converg&#xEA;ncia no que se refere &#xE0; relev&#xE2;ncia dos n&#xED;veis de capacidade gerados no processo de produ&#xE7;&#xE3;o das pol&#xED;ticas. O que nos conduz de volta &#xE0; quest&#xE3;o que motivou este artigo: por que os programas nacionais recentes de pol&#xED;tica industrial falharam? Da perspectiva aqui mobilizada, n&#xE3;o surpreende que arranjos institucionais incompetentes tecnicamente e incapazes politicamente fracassem em alcan&#xE7;ar seus objetivos. Surpresa haveria se eles n&#xE3;o fracassassem.</p>
		</sec>
	</body>
	<back>
		<fn-group>
			<fn fn-type="other" id="fn1">
				<label>1</label>
				<p>Agradecemos aos coment&#xE1;rios e sugest&#xF5;es dos pareceristas an&#xF4;nimos da 
					<italic>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</italic>.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn2">
				<label>2</label>
				<p>Evento ocorrido por ocasi&#xE3;o do lan&#xE7;amento da Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior (PITCE).</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn3">
				<label>3</label>
				<p>Essas inten&#xE7;&#xF5;es j&#xE1; haviam sido antecipadas pelo documento 
					<italic>Diretrizes de Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior</italic>, publicado pelo governo federal em 26 de novembro de 2003.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn4">
				<label>4</label>
				<p>Ver, entre tantos outros, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B46">Salermo e Daher (2006)</xref>, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B60">Suzigan e Furtado (2006)</xref>, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B7">Cano e Silva 2010</xref>, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B35">Stumm (2017</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B57">2016</xref>).
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn5">
				<label>5</label>
				<p>
					<xref ref-type="bibr" rid="B58">Stumm 
						<italic>et al.</italic> (2019)
					</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B35">Stumm (2017</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B57">2016</xref>); 
					<xref ref-type="bibr" rid="B10">Cavalcanti (2013)</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B11">Cavalcanti e De Negri (2011)</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro (2013a)</xref>, entre outros.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn6">
				<label>6</label>
				<p>Os programas de pol&#xED;tica industrial conduzidos no per&#xED;odo foram: Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior (PITCE), Programa de Desenvolvimento Produtivo (PDP) e Plano Brasil Maior (PBM).</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn7">
				<label>7</label>
				<p>Os programas de pol&#xED;tica social utilizados como balizadores comparativos foram os seguintes: Programa Minha Casa Minha Vida (MCMV), Programa Nacional de Acesso ao Ensino T&#xE9;cnico e Emprego (PRONATEC) e Programa Bolsa Fam&#xED;lia (PBF).</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn8">
				<label>8</label>
				<p>PITCE (lan&#xE7;ada em 2004), PDP (em 2008) e PBM (em 2011) foram conduzidos, respectivamente, durante os governos Lula I, Lula II e Dilma I.</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn9">
				<label>9</label>
				<p>Dito de maneira expl&#xED;cita: da perspectiva que orienta este trabalho, problemas como a contradi&#xE7;&#xE3;o entre as pol&#xED;ticas industrial e macroecon&#xF4;mica, falhas na coordena&#xE7;&#xE3;o dos atores envolvidos, defici&#xEA;ncias no processo de avalia&#xE7;&#xE3;o das pol&#xED;ticas, entre outros, tem em suas origens n&#xED;veis insuficientes de capacidade t&#xE9;cnica e pol&#xED;tica gerados pelos arranjos institucionais encarregados de implement&#xE1;-las.</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn10">
				<label>10</label>
				<p>A s&#xED;ntese de Seymour Lipset (1959) parece muito oportuna: primeiro o desenvolvimento, depois a democracia.</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn11">
				<label>11</label>
				<p>Arranjo institucional &#xE9; defino pelos autores como &#x201C;o conjunto de regras, mecanismos e processos que definem a forma particular como se coordenam atores e interesses na implementa&#xE7;&#xE3;o de uma pol&#xED;tica p&#xFA;blica espec&#xED;fica&#x201D;. Diferenciando-se, portanto, da no&#xE7;&#xE3;o de ambiente institucional, entendida como o conjunto de &#x201C;regras gerais que estabelecem o fundamento para o funcionamento dos sistemas pol&#xED;tico, econ&#xF4;mico e social&#x201D; (
					<xref ref-type="bibr" rid="B37">Pires &#x26; Gomide, 2014</xref>, pp. 13-14).
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn12">
				<label>12</label>
				<p>Todos os programas sob an&#xE1;lise j&#xE1; foram objeto de estudos aprofundados de caso e de outras an&#xE1;lises comparativas em outros trabalhos. As refer&#xEA;ncias para os estudos de caso de cada um dos programas aqui analisados tamb&#xE9;m est&#xE3;o no 
					<xref ref-type="table" rid="t1">Quadro 1</xref>. Para outras an&#xE1;lises comparativas, ver 
					<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016)</xref> e 
					<xref ref-type="bibr" rid="B33">Nunes (2018b)</xref>. A novidade neste trabalho &#xE9; a compara&#xE7;&#xE3;o sistem&#xE1;tica entre os n&#xED;veis de capacidades observados nas pol&#xED;ticas industriais e sociais do per&#xED;odo analisado.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn13">
				<label>13</label>
				<p>Para as pol&#xED;ticas industriais, as fontes principais de informa&#xE7;&#xE3;o foram 
					<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes (2018a</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B33">2018b)</xref>. J&#xE1; para as pol&#xED;ticas sociais, a fonte fundamental foi 
					<xref ref-type="bibr" rid="B36">Pires e Gomide (2016)</xref>.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn14">
				<label>14</label>
				<p>T&#xE9;cnica introduzida nas ci&#xEA;ncias sociais por 
					<xref ref-type="bibr" rid="B38">Ragin (1987)</xref>. Para uma sistematiza&#xE7;&#xE3;o dessa abordagem, ver 
					<xref ref-type="bibr" rid="B39">Ragin (2000)</xref>.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn15">
				<label>15</label>
				<p>Aplica&#xE7;&#xE3;o desenvolvida por Lasse Cronqvist e dispon&#xED;vel em: 
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.tosmana.net/">https://www.tosmana.net/</ext-link> (Acesso 14 mai 2020).
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn16">
				<label>16</label>
				<p>Esta subse&#xE7;&#xE3;o apresenta apenas uma breve s&#xED;ntese da estrutura de governan&#xE7;a que geriu os programas de pol&#xED;tica industrial recentemente implementados no Brasil. O leitor interessado em descri&#xE7;&#xF5;es mais densas pode consultar, entre outros, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B55">Stumm (2019)</xref>, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B32">Nunes (2018a)</xref>, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B47">Schapiro (2013a)</xref>, 
					<xref ref-type="bibr" rid="B60">Suzigan &#x26; Furtado (2006)</xref>.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn17">
				<label>17</label>
				<p>Ver 
					<xref ref-type="bibr" rid="B58">Stumm 
						<italic>et al.</italic> (2019)
					</xref> e 
					<xref ref-type="bibr" rid="B55">Stumm (2019</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B56">2017</xref>; 
					<xref ref-type="bibr" rid="B57">2016</xref>).
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn18">
				<label>18</label>
				<p>Conforme observado por Fl&#xE1;vio Rezende, &#x201C;os m&#xE9;todos configuracionais [entre os quais est&#xE3;o as v&#xE1;rias t&#xE9;cnicas de QCA] introduzem uma nova l&#xF3;gica para gerar infer&#xEA;ncias causais a partir de desenhos de pesquisa small-n em que se permite compreender como condi&#xE7;&#xF5;es - necess&#xE1;rias, suficientes, ou combina&#xE7;&#xF5;es destas - podem gerar an&#xE1;lises causais a partir das chamadas &#x201C;truth tables&#x201D; (
					<xref ref-type="bibr" rid="B41">Rezende, 2015</xref>, p. 30).
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn19">
				<label>19</label>
				<p>Para uma ampla s&#xED;ntese sobre as diferentes concep&#xE7;&#xF5;es e formas de mensura&#xE7;&#xE3;o das capacidades estatais, ver 
					<xref ref-type="bibr" rid="B13">Cingolani (2013)</xref>.
				</p>
			</fn>
			<fn fn-type="other" id="fn20">
				<p>A produ&#xE7;&#xE3;o desse manuscrito foi viabilizada atrav&#xE9;s do patroc&#xED;nio fornecido pelo Centro Universit&#xE1;rio Internacional Uninter &#xE0; 
					<italic>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica.</italic>
				</p>
			</fn>
		</fn-group>
		<ref-list>
			<title>Refer&#xEA;ncias</title>
			<ref id="B1">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Almeida</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2011</year>
					<article-title>O Novo Estado Desenvolvimentista e o Governo Lula</article-title>
					<source>Economia &#x26; Tecnologia</source>
					<volume>07</volume>
					<comment>Volume Especial. [online]</comment>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.economiaetecnologia.ufpr.br/revista/Especial%20Capa/Mansueto%20Almeida.pdf">http://www.economiaetecnologia.ufpr.br/revista/Especial%20Capa/Mansueto%20Almeida.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Almeida, M. 2011. O Novo Estado Desenvolvimentista e o Governo Lula. 
					<italic>Economia &#x26; Tecnologia</italic>, ano 07, Volume Especial. [online] Dispon&#xED;vel em: http://www.economiaetecnologia.ufpr.br/revista/Especial%20Capa/Mansueto%20Almeida.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B2">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Almeida</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2009</year>
					<article-title>Desafios da real pol&#xED;tica industrial brasileira do s&#xE9;culo XXI</article-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o</source>
					<volume>1452</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/TDs/td_1452.pdf">https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/TDs/td_1452.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Almeida, M. 2009. Desafios da real pol&#xED;tica industrial brasileira do s&#xE9;culo XXI. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o, 1452</italic>. [online] Rio de Janeiro: IPEA. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/TDs/td_1452.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B3">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Avritzer</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<chapter-title>O papel da participa&#xE7;&#xE3;o nas pol&#xED;ticas sociais do governo federal</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>S&#xE1; e Silva</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<comment>(orgs.)</comment>
					<source>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</source>
					<volume>2</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<fpage>161</fpage>
					<lpage>185</lpage>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf">https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Avritzer, L. 2010. O papel da participa&#xE7;&#xE3;o nas pol&#xED;ticas sociais do governo federal. In: S&#xE1; e Silva, F., Pires, R. &#x26; Lopez, F. (orgs.) 
					<italic>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</italic>, vol. 2. [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro, IPEA, pp. 161-185. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B4">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Bendix</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1964</year>
					<source>Nation-Building and Citizenship: Studies of Our Changing</source>
					<publisher-loc>New York, London, Sydney</publisher-loc>
					<publisher-name>John Wiley and Sons</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Bendix, R. 1964. 
					<italic>Nation-Building and Citizenship: Studies of Our Changing.</italic> New York, London, Sydney: John Wiley and Sons.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B5">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Bresser-Pereira</surname>
							<given-names>L.C.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Nassif</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Feij&#xF3;</surname>
							<given-names>C.A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2016</year>
					<article-title>A reconstru&#xE7;&#xE3;o da ind&#xFA;stria brasileira: a conex&#xE3;o entre o regime macroecon&#xF4;mico e a pol&#xED;tica industrial</article-title>
					<source>Revista de Economia Pol&#xED;tica</source>
					<volume>36</volume>
					<issue>3</issue>
					<fpage>493</fpage>
					<lpage>513</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/0101-31572015v36n03a03</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Bresser-Pereira, L.C., Nassif, A. &#x26; Feij&#xF3;, C.A. 2016. A reconstru&#xE7;&#xE3;o da ind&#xFA;stria brasileira: a conex&#xE3;o entre o regime macroecon&#xF4;mico e a pol&#xED;tica industrial. 
					<italic>Revista de Economia Pol&#xED;tica</italic>, 36(3), pp. 493-513. DOI: 10.1590/0101-31572015v36n03a03
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B6">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Can&#xEA;do-Pinheiro</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
						<etal/>
					</person-group>
					<year>2007</year>
					<article-title>Por que o Brasil n&#xE3;o precisa de pol&#xED;tica industrial</article-title>
					<source>Ensaios Econ&#xF4;micos FGV</source>
					<volume>644</volume>
					<fpage>1</fpage>
					<lpage>41</lpage>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Can&#xEA;do-Pinheiro, M. 
					<italic>et al.</italic>, 2007. Por que o Brasil n&#xE3;o precisa de pol&#xED;tica industrial. 
					<italic>Ensaios Econ&#xF4;micos FGV,</italic> 644, pp.1-41.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B7">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cano</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Silva</surname>
							<given-names>A.L.G.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<article-title>Pol&#xED;tica industrial do governo Lula</article-title>
					<source>Texto para discuss&#xE3;o</source>
					<volume>181</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Campinas</publisher-loc>
					<publisher-name>IE/UNICAMP</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vem em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.eco.unicamp.br/images/arquivos/artigos/1811/texto181.pdf">http://www.eco.unicamp.br/images/arquivos/artigos/1811/texto181.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cano, W., Silva, A.L.G. 2010. Pol&#xED;tica industrial do governo Lula. 
					<italic>Texto para discuss&#xE3;o, 181</italic>. [online] Campinas: IE/UNICAMP. Dispon&#xED;vem em: http://www.eco.unicamp.br/images/arquivos/artigos/1811/texto181.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B8">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cardoso</surname>
							<given-names>A. R. S.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<article-title>Ouvidorias p&#xFA;blicas e democracia</article-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>S&#xE1; e Silva</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<comment>(orgs.)</comment>
					<source>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</source>
					<volume>2</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<fpage>211</fpage>
					<lpage>229</lpage>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf">https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cardoso, A. R. S. 2010. Ouvidorias p&#xFA;blicas e democracia. In: S&#xE1; e Silva, F.; Pires, R. &#x26; Lopez, F. (orgs.) 
					<italic>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</italic>, vol. 2. [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: IPEA, pp. 211-229. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B9">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cassiolato</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Garcia</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2014</year>
					<article-title>PRONATEC: m&#xFA;ltiplos arranjos e a&#xE7;&#xF5;es para ampliar acesso &#xE0; educa&#xE7;&#xE3;o profissional</article-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o, 1.919</source>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2406/1/TD_1919.pdf">http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2406/1/TD_1919.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cassiolato, M. &#x26; Garcia, R. 2014. PRONATEC: m&#xFA;ltiplos arranjos e a&#xE7;&#xF5;es para ampliar acesso &#xE0; educa&#xE7;&#xE3;o profissional. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o, 1.919</italic>. [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: IPEA. Dispon&#xED;vel em: http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2406/1/TD_1919.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B10">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cavalcante</surname>
							<given-names>L. R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<article-title>Consenso Difuso, Dissenso Confuso: paradoxos das pol&#xED;ticas de inova&#xE7;&#xE3;o no Brasil</article-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o</source>
					<issue>1867</issue>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2129/1/TD_1867.pdf">http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2129/1/TD_1867.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cavalcante, L. R. 2013. Consenso Difuso, Dissenso Confuso: paradoxos das pol&#xED;ticas de inova&#xE7;&#xE3;o no Brasil. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o, n. 1867.</italic> [online] Bras&#xED;lia: IPEA. Dispon&#xED;vel em: http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2129/1/TD_1867.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B11">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cavalcante</surname>
							<given-names>L. R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>De Negri</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2011</year>
					<article-title>Trajet&#xF3;ria Recente dos Indicadores de Inova&#xE7;&#xE3;o no Brasil</article-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o</source>
					<issue>1659</issue>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/1178/1/td_1659.pdf">http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/1178/1/td_1659.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cavalcante, L. R. &#x26; De Negri, F. 2011. Trajet&#xF3;ria Recente dos Indicadores de Inova&#xE7;&#xE3;o no Brasil. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o, n. 1659.</italic> [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: IPEA. Dispon&#xED;vel em: http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/1178/1/td_1659.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B12">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cavalcante</surname>
							<given-names>P.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<article-title>Governan&#xE7;a P&#xFA;blica: Constru&#xE7;&#xE3;o de Capacidades para a Efetividade da A&#xE7;&#xE3;o Governamental</article-title>
					<source>Nota T&#xE9;cnica</source>
					<issue>24</issue>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://repositorio.ipea.gov.br/handle/11058/8581">http://repositorio.ipea.gov.br/handle/11058/8581</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cavalcante, P. &#x26; Pires, R. 2018. Governan&#xE7;a P&#xFA;blica: Constru&#xE7;&#xE3;o de Capacidades para a Efetividade da A&#xE7;&#xE3;o Governamental. 
					<italic>Nota T&#xE9;cnica, n. 24.</italic> [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: IPEA. Dispon&#xED;vel em: http://repositorio.ipea.gov.br/handle/11058/8581 (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B13">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cingolani</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<chapter-title>The state of state capacity: a review of concepts, evidence and measures</chapter-title>
					<source>MERIT 
						<italic>Working Paper</italic>
					</source>
					<issue>53</issue>
					<publisher-name>Maastricht Economic and Social Research Institute on Innovation and Technology, United Nations University</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.merit.unu.edu/publications/working-papers/ABSTRACT/?id=5017">https://www.merit.unu.edu/publications/working-papers/ABSTRACT/?id=5017</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cingolani, L. 2013. The state of state capacity: a review of concepts, evidence and measures. MERIT 
					<italic>Working Paper</italic>, n. 53, Maastricht Economic and Social Research Institute on Innovation and Technology, United Nations University. Dispon&#xED;vel em: https://www.merit.unu.edu/publications/working-papers/ABSTRACT/?id=5017 (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B14">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Coronel</surname>
							<given-names>D.A.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Azevedo</surname>
							<given-names>A.F.Z. de</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Campos</surname>
							<given-names>A.C.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2014</year>
					<article-title>Pol&#xED;tica industrial e desenvolvimento econ&#xF4;mico: a reatualiza&#xE7;&#xE3;o de um debate hist&#xF3;rico</article-title>
					<source>Revista de Economia Pol&#xED;tica</source>
					<volume>34</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>103</fpage>
					<lpage>119</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/S0101-31572014000100007</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Coronel, D.A., Azevedo, A.F.Z. de &#x26; Campos, A.C. 2014. Pol&#xED;tica industrial e desenvolvimento econ&#xF4;mico: a reatualiza&#xE7;&#xE3;o de um debate hist&#xF3;rico. 
					<italic>Revista de Economia Pol&#xED;tica,</italic> 34(1), pp. 103-119. DOI: 10.1590/S0101-31572014000100007
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B15">
				<element-citation publication-type="confproc">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cronqvist</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2004</year>
					<source>Presentation of TOSMANA. Adding Multi-Value Variables and Visual Aids to QCA</source>
					<conf-name>COMPASSS Launching Conference</conf-name>
					<conf-date>16-17 sept</conf-date>
					<comment>[online] Louvain-La-Neuve and Leuven. Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://compasss.org/wpseries/Cronqvist2004.pdf">http://compasss.org/wpseries/Cronqvist2004.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cronqvist, L. 2004. Presentation of TOSMANA. Adding Multi-Value Variables and Visual Aids to QCA. 
					<italic>COMPASSS Launching Conference</italic> 16-17 sept. [online] Louvain-La-Neuve and Leuven. Dispon&#xED;vel em: http://compasss.org/wpseries/Cronqvist2004.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B16">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Coutinho</surname>
							<given-names>D.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<chapter-title>Capacidades estatais no Programa Bolsa Fam&#xED;lia: o desafio de intera&#xE7;&#xE3;o com a assist&#xEA;ncia social na consolida&#xE7;&#xE3;o do SUAS</chapter-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o</source>
					<issue>1.852</issue>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/1998/1/TD_1852.pdf">http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/1998/1/TD_1852.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Coutinho, D. 2013. Capacidades estatais no Programa Bolsa Fam&#xED;lia: o desafio de intera&#xE7;&#xE3;o com a assist&#xEA;ncia social na consolida&#xE7;&#xE3;o do SUAS. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o, n. 1.852.</italic> [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: IPEA. Dispon&#xED;vel em: http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/1998/1/TD_1852.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B17">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Edigheji</surname>
							<given-names>O.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<source>Constructing the 21st century developmental State: Potentials and pitfalls</source>
					<publisher-loc>Cape City</publisher-loc>
					<publisher-name>HSRC Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Edigheji, O. 2010. 
					<italic>Constructing the 21st century developmental State: Potentials and pitfalls</italic>. Cape City: HSRC Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B18">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Evans</surname>
							<given-names>P.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2008</year>
					<chapter-title>In search of the 21st Century Developmental State. The Centre for Global Political Economy</chapter-title>
					<source>Working Paper</source>
					<issue>04</issue>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Brighton</publisher-loc>
					<publisher-name>University of Sussex</publisher-name>
					<fpage>1</fpage>
					<lpage>22</lpage>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.sussex.ac.uk/webteam/gateway/file.php?name=cgpe-wp04-peter-evans.pdf&#x26;site=359">https://www.sussex.ac.uk/webteam/gateway/file.php?name=cgpe-wp04-peter-evans.pdf&#x26;site=359</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Evans, P. 2008. In search of the 21st Century Developmental State. The Centre for Global Political Economy. 
					<italic>Working Paper n. 04.</italic> [online] Brighton: University of Sussex, pp. 1-22. Dispon&#xED;vel em: https://www.sussex.ac.uk/webteam/gateway/file.php?name=cgpe-wp04-peter-evans.pdf&#x26;site=359. (Acesso em: 14 mai 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B19">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Evans</surname>
							<given-names>P.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1995</year>
					<source>Embedded Autonomy</source>
					<publisher-loc>Princeton</publisher-loc>
					<publisher-name>Princeton University Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Evans, P. 1995. 
					<italic>Embedded Autonomy</italic>. Princeton: Princeton University Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B20">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Ferraz</surname>
							<given-names>M.B.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2009</year>
					<article-title>Retomando o debate: a nova pol&#xED;tica industrial do governo Lula</article-title>
					<source>Planejamento e Pol&#xED;ticas P&#xFA;blicas</source>
					<volume>32</volume>
					<fpage>227</fpage>
					<lpage>264</lpage>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Ferraz, M.B. 2009. Retomando o debate: a nova pol&#xED;tica industrial do governo Lula. 
					<italic>Planejamento e Pol&#xED;ticas P&#xFA;blicas</italic>, 32, pp. 227-264.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B21">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Geddes</surname>
							<given-names>B.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1996</year>
					<source>Politician&#x27;s Dilemma: Building state capacity in Latin America</source>
					<publisher-loc>Berkeley</publisher-loc>
					<publisher-name>University of California Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Geddes, B. 1996. 
					<italic>Politician&#x27;s Dilemma: Building state capacity in Latin America.</italic> Berkeley: University of California Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B22">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Huerta</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2008</year>
					<article-title>Una ruta metodol&#xF3;gica para evaluar la capacidad institucional</article-title>
					<source>Pol&#xED;tica y Cultura</source>
					<volume>30</volume>
					<fpage>119</fpage>
					<lpage>134</lpage>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Huerta, A. 2008. Una ruta metodol&#xF3;gica para evaluar la capacidad institucional. 
					<italic>Pol&#xED;tica y Cultura,</italic> 30, pp.119-134.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B23">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Gomide</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2012</year>
					<chapter-title>Capacidades Estatais para o Desenvolvimento no S&#xE9;culo XXI</chapter-title>
					<source>Boletim de An&#xE1;lise Pol&#xED;tico-Institucional</source>
					<volume>2</volume>
					<month>08</month>
					<fpage>25</fpage>
					<lpage>30</lpage>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>Ipea</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://repositorio.ipea.gov.br/h&#x26;le/11058/6760">http://repositorio.ipea.gov.br/h&#x26;le/11058/6760</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Gomide, A. &#x26; Pires, R. 2012. Capacidades Estatais para o Desenvolvimento no S&#xE9;culo XXI. In: 
					<italic>Boletim de An&#xE1;lise Pol&#xED;tico-Institucional,</italic> 2(ago.), pp. 25-30. [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: Ipea. Dispon&#xED;vel em: http://repositorio.ipea.gov.br/h&#x26;le/11058/6760 (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B24">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>Gomide</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Boschi</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2016</year>
					<source>Capacidades estatais em pa&#xED;ses emergentes: o Brasil em perspectiva comparada</source>
					<publisher-loc>Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Gomide, A. &#x26; Boschi, R. (ed.) 2016. 
					<italic>Capacidades estatais em pa&#xED;ses emergentes: o Brasil em perspectiva comparada</italic>. Rio de Janeiro: IPEA.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B25">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F. G.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<chapter-title>Accountability e controle social na administra&#xE7;&#xE3;o p&#xFA;blica federal</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>S&#xE1; e Silva</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<comment>(orgs.)</comment>
					<source>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</source>
					<volume>2</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf">https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Lopez, F. G. 2010. Accountability e controle social na administra&#xE7;&#xE3;o p&#xFA;blica federal. In: S&#xE1; e Silva, F., Pires, R. &#x26; Lopez, F. (orgs.) 
					<italic>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia,</italic> vol. 2. [online] Bras&#xED;lia: IPEA. Dispon&#xED;vel em: Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B26">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Loureiro</surname>
							<given-names>M.R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Mac&#xE1;rio</surname>
							<given-names>V.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Guerra</surname>
							<given-names>P.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<chapter-title>Democracia, arenas decis&#xF3;rias e pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas: o Programa Minha Casa Minha Vida</chapter-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o</source>
					<issue>1.886</issue>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2234/1/TD_1886.pdf">http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2234/1/TD_1886.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Loureiro, M.R., Mac&#xE1;rio, V. &#x26; Guerra, P. 2013. Democracia, arenas decis&#xF3;rias e pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas: o Programa Minha Casa Minha Vida. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o</italic>, n. 1.886. [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: IPEA. Dispon&#xED;vel em: http://repositorio.ipea.gov.br/bitstream/11058/2234/1/TD_1886.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B27">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Mann</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1993</year>
					<source>The Sources of Social Power: The rise of classes and nation-states, 1760-1914</source>
					<publisher-loc>Cambridge, UK</publisher-loc>
					<publisher-name>Cambridge University Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Mann, M. 1993. T
					<italic>he Sources of Social Power: The rise of classes and nation-states, 1760-1914.</italic> Cambridge, UK: Cambridge University Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B28">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Marenco</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Strohschoen</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Joner</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>Capacidade estatal, burocracia e tributa&#xE7;&#xE3;o nos munic&#xED;pios brasileiros</article-title>
					<source>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</source>
					<volume>25</volume>
					<issue>64</issue>
					<fpage>3</fpage>
					<lpage>21</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/1678-987317256401</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Marenco, A., Strohschoen, M. &#x26; Joner, W. 2017. Capacidade estatal, burocracia e tributa&#xE7;&#xE3;o nos munic&#xED;pios brasileiros. 
					<italic>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica,</italic> 25(64), pp. 3-21. DOI 10.1590/1678-987317256401
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B29">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Matthews</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2012</year>
					<chapter-title>Governance and State Capacity</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>Levi-Faur</surname>
							<given-names>D.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<source>The Oxford Handbook of Governance</source>
					<publisher-loc>Oxford</publisher-loc>
					<publisher-name>Oxford University Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Matthews, F. 2012. Governance and State Capacity. In: Levi-Faur, D. (ed.) 
					<italic>The Oxford Handbook of Governance</italic>. Oxford: Oxford University Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B30">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Meneguello</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<chapter-title>Sistema pol&#xED;tico, din&#xE2;mica partid&#xE1;ria e a l&#xF3;gica de coaliz&#xF5;es</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>S&#xE1; e Silva</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<comment>(orgs.)</comment>
					<source>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</source>
					<volume>2</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<fpage>127</fpage>
					<lpage>161</lpage>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf">https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Meneguello, R. 2010. Sistema pol&#xED;tico, din&#xE2;mica partid&#xE1;ria e a l&#xF3;gica de coaliz&#xF5;es. In: S&#xE1; e Silva, F.; Pires, R. &#x26; Lopez, F. (orgs.) 
					<italic>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</italic>, vol 2. [online] Bras&#xED;lia, Rio de Janeiro: IPEA, pp. 127-161. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro09_estadoinstituicoes_vol2.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B31">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Nascimento</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<article-title>Mais capacidade estatal, menos corrup&#xE7;&#xE3;o? Uma an&#xE1;lise para a Am&#xE9;rica Latina (1996-2015)</article-title>
					<source>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</source>
					<volume>26</volume>
					<issue>68</issue>
					<fpage>95</fpage>
					<lpage>120</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/1678987318266806</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Nascimento, L. 2018. Mais capacidade estatal, menos corrup&#xE7;&#xE3;o? Uma an&#xE1;lise para a Am&#xE9;rica Latina (1996-2015). 
					<italic>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</italic>, 26(68), pp. 95-120. DOI 10.1590/1678987318266806
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B32">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Nunes</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<chapter-title>Uma estrat&#xE9;gia desenvolvimentista sem um &#x201C;Estado Desenvolvimentista&#x201D;: o caso dos governos Lula</chapter-title>
					<source>Tese de Doutorado</source>
					<publisher-loc>Curitiba</publisher-loc>
					<publisher-name>Universidade Federal do Paran&#xE1;</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Nunes, W. 2018a. Uma estrat&#xE9;gia desenvolvimentista sem um &#x201C;Estado Desenvolvimentista&#x201D;: o caso dos governos Lula. 
					<italic>Tese de Doutorado</italic>. Curitiba: Universidade Federal do Paran&#xE1;.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B33">
				<element-citation publication-type="confproc">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Nunes</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<conf-name>Uma estrat&#xE9;gia desenvolvimentista sem um &#x201C;Estado Desenvolvimentista&#x201D;: o caso dos governos Lula</conf-name>
					<source>11&#xBA; Encontro Nacional da ABCP</source>
					<publisher-loc>Curitiba</publisher-loc>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://cienciapolitica.org.br/__arquivos/encontro-abcp-2018/arquivos/BYH6.pdf">https://cienciapolitica.org.br/__arquivos/encontro-abcp-2018/arquivos/BYH6.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso 14 mai 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Nunes, W. 2018b. Uma estrat&#xE9;gia desenvolvimentista sem um &#x201C;Estado Desenvolvimentista&#x201D;: o caso dos governos Lula. In: 
					<italic>11&#xBA; Encontro Nacional da ABCP</italic>. Curitiba. Dispon&#xED;vel em: https://cienciapolitica.org.br/__arquivos/encontro-abcp-2018/arquivos/BYH6.pdf (Acesso 14 mai 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B34">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Offe</surname>
							<given-names>C.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2009</year>
					<article-title>Governance: an &#x2018;empty signifier&#x2019;?</article-title>
					<source>Constellations</source>
					<volume>16</volume>
					<fpage>550</fpage>
					<lpage>562</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1007/978-3-531-91066-6_3</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Offe, C. 2009. Governance: an &#x2018;empty signifier&#x2019;? 
					<italic>Constellations,</italic> 16, pp. 550-562. DOI: 10.1007/978-3-531-91066-6_3
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B35">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Perissinotto</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Stumm</surname>
							<given-names>M. G.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>A virada ideacional: quando e como ideias importam</article-title>
					<source>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</source>
					<volume>25</volume>
					<issue>64</issue>
					<fpage>121</fpage>
					<lpage>148</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/1678-987317256403</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Perissinotto, R. &#x26; Stumm, M. G., 2017. A virada ideacional: quando e como ideias importam.
					<italic>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</italic>,25(64), pp. 121-148.DOI: 10.1590/1678-987317256403
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B36">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Gomide</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2016</year>
					<article-title>Governan&#xE7;a e capacidades estatais: uma an&#xE1;lise comparativa de programas</article-title>
					<source>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</source>
					<volume>24</volume>
					<issue>58</issue>
					<fpage>121</fpage>
					<lpage>143</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/1678-987316245806</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Pires, R., &#x26; Gomide, A. 2016. Governan&#xE7;a e capacidades estatais: uma an&#xE1;lise comparativa de programas. 
					<italic>Revista de Sociologia e Pol&#xED;tica</italic>, 24(58), pp. 121-143. DOI: 10.1590/1678-987316245806
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B37">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Gomide</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2014</year>
					<chapter-title>Capacidades Estatais e Democracia: arranjos institucionais de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas</chapter-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o</source>
					<issue>1940</issue>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/TDs/td_1940.pdf">https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/TDs/td_1940.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em 14 mai 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Pires, R., &#x26; Gomide, A. 2014. Capacidades Estatais e Democracia: arranjos institucionais de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o, n. 1940.</italic> [online] Bras&#xED;lia: IPEA. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/TDs/td_1940.pdf (Acesso em 14 mai 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B38">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Ragin</surname>
							<given-names>C.C.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1987</year>
					<source>The Comparative Method. Moving Beyond Qualitative and Quantitative Strategies</source>
					<publisher-loc>Berkeley, Los Angeles, London</publisher-loc>
					<publisher-name>University of California Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Ragin, C.C. 1987. 
					<italic>The Comparative Method. Moving Beyond Qualitative and Quantitative Strategies.</italic> Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B39">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Ragin</surname>
							<given-names>C.C.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2000</year>
					<source>Fuzzy-Set Social Science</source>
					<publisher-loc>Chicago, London</publisher-loc>
					<publisher-name>The University of Chicago Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Ragin, C.C. 2000. 
					<italic>Fuzzy-Set Social Science</italic>. Chicago, London: The University of Chicago Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B40">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Renn&#xF3;</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<chapter-title>&#x2018;Responsividade e qualidade da democracia: eleitores e representantes no n&#xED;vel federal&#x2019;</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>S&#xE1; e Silva</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<comment>(orgs.)</comment>
					<source>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</source>
					<volume>2</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=6491">https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=6491</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Renn&#xF3;, L. 2010. &#x2018;Responsividade e qualidade da democracia: eleitores e representantes no n&#xED;vel federal&#x2019;. In: S&#xE1; e Silva, F.; Pires, R. &#x26; Lopez, F. (orgs.) 
					<italic>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</italic>, vol. 2. [online] Bras&#xED;lia: IPEA. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=6491 Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B41">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Rezende</surname>
							<given-names>F. da C.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2015</year>
					<article-title>Transforma&#xE7;&#xF5;es Metodol&#xF3;gicas na Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica Contempor&#xE2;nea</article-title>
					<source>Revista Pol&#xED;tica Hoje</source>
					<volume>24</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>13</fpage>
					<lpage>45</lpage>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://periodicos.ufpe.br/revistas/politicahoje/article/view/3718">https://periodicos.ufpe.br/revistas/politicahoje/article/view/3718</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Rezende, F. da C. 2015. Transforma&#xE7;&#xF5;es Metodol&#xF3;gicas na Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica Contempor&#xE2;nea. 
					<italic>Revista Pol&#xED;tica Hoje</italic>, 24(2), pp. 13-45. Dispon&#xED;vel em: https://periodicos.ufpe.br/revistas/politicahoje/article/view/3718 (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B42">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Rhodes</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1996</year>
					<article-title>The New Governance: Governing without government</article-title>
					<source>Political Studies</source>
					<volume>44</volume>
					<fpage>652</fpage>
					<lpage>667</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1111/j.1467-9248.1996.tb01747.x</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Rhodes, R. 1996. The New Governance: Governing without government. 
					<italic>Political Studies,</italic> 44, pp. 652-667. DOI: 10.1111/j.1467-9248.1996.tb01747.x
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B43">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Sabel</surname>
							<given-names>C.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Zeitlin</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2012</year>
					<chapter-title>Experimentalist Governance</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>Levi-Faur</surname>
							<given-names>D.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<source>The Oxford Handbook of Governance</source>
					<publisher-loc>Oxford</publisher-loc>
					<publisher-name>Oxford University Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Sabel, C. &#x26; Zeitlin, J. 2012. Experimentalist Governance. In: Levi-Faur, D. (ed.) 
					<italic>The Oxford Handbook of Governance.</italic> Oxford: Oxford University Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B44">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>S&#xE1; e Silva</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<chapter-title>A democracia no desenvolvimento e o desenvolvimento da democracia</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>Cardoso</surname>
							<given-names>J.C.</given-names>
							<suffix>Jr.</suffix>
						</name>
						<name>
							<surname>Bercovici</surname>
							<given-names>G.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<comment>(orgs.)</comment>
					<source>
						<italic>Rep&#xFA;blica, Democracia e Desenvolvimento:</italic> contribui&#xE7;&#xF5;es ao Estado brasileiro contempor&#xE2;neo
					</source>
					<volume>10</volume>
					<fpage>246</fpage>
					<lpage>268</lpage>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro_republicademocracia.pdf">https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro_republicademocracia.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>S&#xE1; e Silva, F.; Pires, R. &#x26; Lopez, F. 2013. A democracia no desenvolvimento e o desenvolvimento da democracia. In: Cardoso Jr., J.C. &#x26; Bercovici, G. (orgs.) 
					<italic>Rep&#xFA;blica, Democracia e Desenvolvimento:</italic> contribui&#xE7;&#xF5;es ao Estado brasileiro contempor&#xE2;neo, v. 10, pp. 246-268. [online] Bras&#xED;lia: IPEA. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/images/stories/PDFs/livros/livros/livro_republicademocracia.pdf(Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B45">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>S&#xE1; e Silva</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Pires</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lopez</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<source>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia</source>
					<volume>2</volume>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Bras&#xED;lia</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=6491">https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=6491</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>S&#xE1; e Silva, F.; Pires, R. &#x26; Lopez, F. (org.) 2010. 
					<italic>Estado, Institui&#xE7;&#xF5;es e Democracia: democracia,</italic> vol. 2. [online] Bras&#xED;lia: IPEA. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=6491 (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B46">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Salerno</surname>
							<given-names>M.S.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Daher</surname>
							<given-names>T.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2006</year>
					<article-title>Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior do Governo Federal (PITCE)</article-title>
					<source>Balan&#xE7;o e Perspectivas</source>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://enfpt.org.br/acervo/documentos-do-pt/outros-documentos/politica_industrial_tecno_comercio_exterior.pdf">http://enfpt.org.br/acervo/documentos-do-pt/outros-documentos/politica_industrial_tecno_comercio_exterior.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Salerno, M.S. &#x26; Daher, T. 2006. Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior do Governo Federal (PITCE): 
					<italic>Balan&#xE7;o e Perspectivas.</italic> Dispon&#xED;vel em: http://enfpt.org.br/acervo/documentos-do-pt/outros-documentos/politica_industrial_tecno_comercio_exterior.pdf (Acesso 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B47">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Schapiro</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<chapter-title>Ativismo estatal e industrialismo defensivo: instrumentos e capacidades na pol&#xED;tica industrial brasileira</chapter-title>
					<source>Texto para Discuss&#xE3;o, 1.856</source>
					<publisher-loc>Rio de Janeiro</publisher-loc>
					<publisher-name>IPEA</publisher-name>
					<comment>[online]. Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=19488">https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=19488</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Schapiro, M. 2013a. Ativismo estatal e industrialismo defensivo: instrumentos e capacidades na pol&#xED;tica industrial brasileira. 
					<italic>Texto para Discuss&#xE3;o, 1.856.</italic> Rio de Janeiro: IPEA. [online]. Dispon&#xED;vel em: https://www.ipea.gov.br/portal/index.php?option=com_content&#x26;view=article&#x26;id=19488 (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B48">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Schapiro</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<article-title>O que a pol&#xED;tica industrial pode aprender com a pol&#xED;tica monet&#xE1;ria?</article-title>
					<source>Novos Estudos CEBRAP</source>
					<issue>96</issue>
					<fpage>117</fpage>
					<lpage>130</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/S0101-33002013000200009</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Schapiro, M. 2013b. O que a pol&#xED;tica industrial pode aprender com a pol&#xED;tica monet&#xE1;ria? 
					<italic>Novos Estudos CEBRAP</italic>, n. 96, p. 117-130. DOI: 10.1590/S0101-33002013000200009.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B49">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Schneider</surname>
							<given-names>B.R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2004</year>
					<source>Business politics and the State in twentieth-century Latin America</source>
					<publisher-loc>New York</publisher-loc>
					<publisher-name>Cambridge</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Schneider, B.R. 2004. 
					<italic>Business politics and the State in twentieth-century Latin America.</italic> New York: Cambridge.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B50">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Schneider</surname>
							<given-names>V.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2005</year>
					<article-title>Redes de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas e a condu&#xE7;&#xE3;o de sociedades complexas</article-title>
					<source>Civitas</source>
					<volume>5</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>29</fpage>
					<lpage>58</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.15448/1984-7289.2005.1.33</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Schneider, V. 2005. Redes de pol&#xED;ticas p&#xFA;blicas e a condu&#xE7;&#xE3;o de sociedades complexas. 
					<italic>Civitas</italic>, 5(1), pp. 29-58. DOI: 10.15448/1984-7289.2005.1.33
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B51">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Sen</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1999</year>
					<source>Development as freedom</source>
					<publisher-loc>Oxford</publisher-loc>
					<publisher-name>Oxford University Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Sen, A. 1999. 
					<italic>Development as freedom.</italic> Oxford: Oxford University Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B52">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Skocpol</surname>
							<given-names>T.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1979</year>
					<source>States and Social Revolutions: A comparative analysis of France, Russia, and China</source>
					<publisher-loc>Cambridge, UK</publisher-loc>
					<publisher-name>Cambridge University Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Skocpol, T. 1979. 
					<italic>States and Social Revolutions: A comparative analysis of France, Russia, and China.</italic> Cambridge, UK: Cambridge University Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B53">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Skocpol</surname>
							<given-names>T.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1985</year>
					<chapter-title>&#x2018;Bringing the State Back In: Strategies of analysis in current research&#x2019;</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>Evans</surname>
							<given-names>P.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Rueschemayer</surname>
							<given-names>D.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Skocpol</surname>
							<given-names>T.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<source>Bringing the State Back in</source>
					<publisher-loc>Cambridge, UK</publisher-loc>
					<publisher-name>Cambridge University Press</publisher-name>
					<fpage>3</fpage>
					<lpage>38</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1017/CBO9780511628283.002</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Skocpol, T. 1985. &#x2018;Bringing the State Back In: Strategies of analysis in current research&#x2019;. In Evans, P.; Rueschemayer, D. &#x26; Skocpol, T. (eds.) 
					<italic>Bringing the State Back in.</italic> Cambridge, UK: Cambridge University Press, pp. 3-38. DOI: 10.1017/CBO9780511628283.002
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B54">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Sorensen</surname>
							<given-names>E.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2012</year>
					<chapter-title>&#x2018;Governance and Innovation in the Public Sector&#x2019;</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>Levi-Faur</surname>
							<given-names>D.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<source>The Oxford Handbook of Governance</source>
					<fpage>219</fpage>
					<lpage>230</lpage>
					<publisher-loc>Oxford</publisher-loc>
					<publisher-name>Oxford University Press</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Sorensen, E. 2012. &#x2018;Governance and Innovation in the Public Sector&#x2019;. In: Levi-Faur, D. (ed.) 
					<italic>The Oxford Handbook of Governance, p. 219-230</italic>. Oxford: Oxford University Press.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B55">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Stumm</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2019</year>
					<chapter-title>Ideias e pol&#xED;tica industrial: uma an&#xE1;lise dos governos petistas</chapter-title>
					<source>Tese de doutorado</source>
					<publisher-loc>Curitiba</publisher-loc>
					<publisher-name>Universidade Federal do Paran&#xE1;</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Stumm, M. 2019. Ideias e pol&#xED;tica industrial: uma an&#xE1;lise dos governos petistas. 
					<italic>Tese de doutorado</italic>. Curitiba: Universidade Federal do Paran&#xE1;.
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B56">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Stumm</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<chapter-title>O papel central das ideias na pol&#xED;tica industrial brasileira</chapter-title>
					<source>9&#xBA; Congresso Latino-americano de Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica (ALACIP)</source>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-name>Montevideu</publisher-name>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.congresoalacip2017.org/arquivo/downloadpublic2?q=YToyOntzOjY6InBhcmFtcyI7czozNToiYToxOntzOjEwOiJJRF9BUlFVSVZPIjtzOjQ6IjI1OTQiO30iO3M6MToiaCI7czozMjoiMDQ3ZjlkODVhYzdlMGI4ZjcxODAxNmMwOTQyYzcwYjEiO30%3D">http://www.congresoalacip2017.org/arquivo/downloadpublic2?q=YToyOntzOjY6InBhcmFtcyI7czozNToiYToxOntzOjEwOiJJRF9BUlFVSVZPIjtzOjQ6IjI1OTQiO30iO3M6MToiaCI7czozMjoiMDQ3ZjlkODVhYzdlMGI4ZjcxODAxNmMwOTQyYzcwYjEiO30%3D</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Stumm, M. 2017. O papel central das ideias na pol&#xED;tica industrial brasileira. In: 
					<italic>9&#xBA; Congresso Latino-americano de Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica (ALACIP).</italic> [online] Montevideu. Dispon&#xED;vel em: http://www.congresoalacip2017.org/arquivo/downloadpublic2?q=YToyOntzOjY6InBhcmFtcyI7czozNToiYToxOntzOjEwOiJJRF9BUlFVSVZPIjtzOjQ6IjI1OTQiO30iO3M6MToiaCI7czozMjoiMDQ3ZjlkODVhYzdlMGI4ZjcxODAxNmMwOTQyYzcwYjEiO30%3D (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B57">
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Stumm</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2016</year>
					<article-title>Poder pol&#xED;tico de ideias econ&#xF4;micas: desenvolvimentismo e pol&#xED;tica industrial nos governos Lula e Dilma</article-title>
					<source>X Encontro da Associa&#xE7;&#xE3;o Brasileira de Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica</source>
					<comment>[online]</comment>
					<publisher-loc>Belo Horizonte</publisher-loc>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://cienciapolitica.org.br/system/files/documentos/eventos/2017/04/poder-politico-ideias-economicas-neodesenvolvimentismo-e.pdf">https://cienciapolitica.org.br/system/files/documentos/eventos/2017/04/poder-politico-ideias-economicas-neodesenvolvimentismo-e.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Stumm, M. 2016. Poder pol&#xED;tico de ideias econ&#xF4;micas: desenvolvimentismo e pol&#xED;tica industrial nos governos Lula e Dilma. In: 
					<italic>X Encontro da Associa&#xE7;&#xE3;o Brasileira de Ci&#xEA;ncia Pol&#xED;tica.</italic> [online] Belo Horizonte. Dispon&#xED;vel em: https://cienciapolitica.org.br/system/files/documentos/eventos/2017/04/poder-politico-ideias-economicas-neodesenvolvimentismo-e.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020).
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B58">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Stumm</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Nunes</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Perissinotto</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2019</year>
					<article-title>Ideias, institui&#xE7;&#xF5;es e coaliz&#xF5;es: as raz&#xF5;es do fracasso da pol&#xED;tica industrial lulista</article-title>
					<source>Revista de Economia e Pol&#xED;tica</source>
					<issue>39</issue>
					<comment>4</comment>
					<fpage>736</fpage>
					<lpage>754</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/0101-31572019-2978</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Stumm, M.; Nunes, W. &#x26; Perissinotto, R. 2019. Ideias, institui&#xE7;&#xF5;es e coaliz&#xF5;es: as raz&#xF5;es do fracasso da pol&#xED;tica industrial lulista. 
					<italic>Revista de Economia e Pol&#xED;tica</italic>, (39)4, pp. 736-754. DOI: 10.1590/0101-31572019-2978
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B59">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Suzigan</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Furtado</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<article-title>Institui&#xE7;&#xF5;es e pol&#xED;ticas industriais e tecnol&#xF3;gicas: reflex&#xF5;es a partir da experi&#xEA;ncia brasileira</article-title>
					<source>Estudos Econ&#xF4;micos</source>
					<volume>40</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>7</fpage>
					<lpage>41</lpage>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/S0101-41612010000100001</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Suzigan, W. &#x26; Furtado, J. 2010. Institui&#xE7;&#xF5;es e pol&#xED;ticas industriais e tecnol&#xF3;gicas: reflex&#xF5;es a partir da experi&#xEA;ncia brasileira. 
					<italic>Estudos Econ&#xF4;micos</italic>, (40)1, pp. 7-41. DOI: 10.1590/S0101-41612010000100001
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B60">
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Suzigan</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Furtado</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2006</year>
					<article-title>Pol&#xED;tica Industrial e Desenvolvimento</article-title>
					<source>Revista de Economia Pol&#xED;tica</source>
					<volume>26</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>163</fpage>
					<lpage>185</lpage>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.scielo.br/pdf/rep/v26n2/a01v26n2.pdf">https://www.scielo.br/pdf/rep/v26n2/a01v26n2.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
					<pub-id pub-id-type="doi">10.1590/S0101-31572006000200001</pub-id>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Suzigan, W. &#x26; Furtado, J. 2006. Pol&#xED;tica Industrial e Desenvolvimento. 
					<italic>Revista de Economia Pol&#xED;tica</italic>, 26(2), pp. 163-185. Dispon&#xED;vel em: https://www.scielo.br/pdf/rep/v26n2/a01v26n2.pdf (Acesso em: 14 mai. 2020). DOI: 10.1590/S0101-31572006000200001
				</mixed-citation>
			</ref>
			<ref id="B61">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Tilly</surname>
							<given-names>C.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1975</year>
					<source>The Formation of National States in Europe</source>
					<publisher-loc>Princeton</publisher-loc>
					<publisher-name>Princeton University</publisher-name>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Tilly, C. 1975. 
					<italic>The Formation of National States in Europe</italic>. Princeton: Princeton University.
				</mixed-citation>
			</ref>
		</ref-list>
		<ref-list>
			<title>Outras fontes</title>
			<ref id="B62">
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cronqvist</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2019</year>
					<source>Tosmana [Version 1.6.1]</source>
					<publisher-name>Universitu of Trier</publisher-name>
					<comment>[online]</comment>
					<comment>Dispon&#xED;vel em: 
						<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.tosmana.net/">https://www.tosmana.net/</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date">(Acesso em: 14 mai. 2020)</date-in-citation>
				</element-citation>
				<mixed-citation>Cronqvist, L. (2019) Tosmana [Version 1.6.1]. Universitu of Trier. [online]. Dispon&#xED;vel em: https://www.tosmana.net/ (Acesso em: 14 mai. 2020).</mixed-citation>
			</ref>
		</ref-list>
		<glossary>
			<title>Gloss&#xE1;rio de siglas</title>
			<def-list>
				<def-item>
					<term id="G1">ABDI</term>
					<def>
						<p>Ag&#xEA;ncia Brasileira de Desenvolvimento Industrial</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G2">APOL</term>
					<def>
						<p>Intera&#xE7;&#xF5;es pol&#xED;ticas institucionalizadas</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G3">BNDES</term>
					<def>
						<p>Banco Nacional de Desenvolvimento Econ&#xF4;mico e Social</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G4">CNDI</term>
					<def>
						<p>Conselho Nacional de Desenvolvimento Industrial</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G5">CNI</term>
					<def>
						<p>Confedera&#xE7;&#xE3;o Nacional da Ind&#xFA;stria</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G6">CON</term>
					<def>
						<p>&#xD3;rg&#xE3;os de controle</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G7">CONT</term>
					<def>
						<p>Instrumentos de controle</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G8">COOR</term>
					<def>
						<p>Mecanismos de coordena&#xE7;&#xE3;o</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G9">ED&#x27;s</term>
					<def>
						<p>Estados desenvolvimentistas</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G10">MCMV</term>
					<def>
						<p>Minha Casa Minha Vida</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G11">MCT</term>
					<def>
						<p>Minist&#xE9;rio de Ci&#xEA;ncia e Tecnologia</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G12">MDIC</term>
					<def>
						<p>Minist&#xE9;rio do Desenvolvimento, Industria e Com&#xE9;rcio</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G13">MONI</term>
					<def>
						<p>Mecanismos de monitoramento</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G14">ORGA</term>
					<def>
						<p>Organiza&#xE7;&#xE3;o burocr&#xE1;tica profissionalizada</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G15">PART</term>
					<def>
						<p>Mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G16">PART</term>
					<def>
						<p>Presen&#xE7;a efetiva de mecanismos de participa&#xE7;&#xE3;o social</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G17">PBF</term>
					<def>
						<p>Programa Bolsa Fam&#xED;lia</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G18">PBM</term>
					<def>
						<p>Plano Brasil Maior</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G19">PDP</term>
					<def>
						<p>Pol&#xED;tica de Desenvolvimento Produtivo</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G20">PITCE</term>
					<def>
						<p>Pol&#xED;tica Industrial, Tecnol&#xF3;gica e de Com&#xE9;rcio Exterior</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G21">PRONATEC</term>
					<def>
						<p>Programa Nacional de Acesso ao Ensino T&#xE9;cnico e Emprego</p>
					</def>
				</def-item>
				<def-item>
					<term id="G22">QCA</term>
					<def>
						<p>Qualitative Comparative Analysis</p>
					</def>
				</def-item>
			</def-list>
		</glossary>
	</back>
</article>